Mitolojik konulu operaların kostüm tasarımında karşılaşılan stilizasyon problemleri ve çözüm önerisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı (Konservatuvar), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF ÖZHANCI
Danışman: SELDA KULLUK YERDELEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:"Mitolojik Konulu Operaların Kostüm Tasarımında Karşılaşılan Stilizasyon Problemleri ve Çözüm Önerisi" başlıklı doktora bitirme çalışması kostüm tasarımcısının, mitolojik bir opera eserinin tasarımına başlamadan önce dikkate alması gereken bilimsel verileri nasıl oluşturması gerektiği hakkında yöntem belirlemeyi, uygulamalarda yapılan yanlışları tespit etmeyi ve çözüm önerilerini sunmayı amaçlamaktadır. Kostüm tasarımcısı açısından opera eserinin öykündüğü mitolojik anlatıyı sahne estetiği ile birleştirebilmek için tasarımın ilk basamağını oluşturan önemli alt yapı çalışmalarından biri, o mitolojiye hâkim olmaktır. İnsanlığın var oluşundan günümüze değin süregelen mit kavramı, ilkel insanda olduğu kadar modern insanda da hala etkisini göstermektedir. Gelişim sürecini henüz tamamlamamış olan insan, her geçen gün yeni bir oluşumun içinde yaşamını sürdürmekte, bu hız onu ve çevresiyle olan iletişimini şekillendirmektedir. Bilinçaltıyla süreklilik gösteren, daha çok mit kökenli, atalarından aldığı edimsel davranışlarının yanı sıra teknoloji çağının getirdiği yeni kazanımları, algısına ve düşünce yapısına yansımaktadır. Bu bağlamda kostüm tasarımcısının izlemesi gereken yolda ona ışık tutacak olan ikinci önemli basamak da çağdaş insanın belleğinde mevcut durumdaki gerek mitsel gerek günlük hayata dair kodları, simgeleri ve düşünce sistematiğini dikkate almak olmalıdır. Sanatsal yaratı en az insanlık kadar eskidir. İlk sanat eseri olarak kabul edilen mağara resimleri insanlığın yaratım isteğini ve imgelem gücünü ortaya koymaktadır. Tüm bu gelişim süreci içinde sanatçı tarafından ister bilinçli ister bilinçsiz yapılmış olsun her sanat eseri alımlayıcısının karşısına bazen bir biçimle, bir renkle ya da bir dokuyla çıkar. Teknolojinin hızla ilerliyor olması sanatsal çalışmaların da çeşitlenmesine, yeni biçimler almasına olanak sağlamaktadır. Hızla değişen görsel yoğunluğa maruz kalan modern zamanların insanı, mit anlayışını daha dijital ve bilim kurgusal olarak biçimlendirmektedir. 17. ve 18. yüzyıllarda kaleme alınmış mitolojik opera eserlerinin sahneleme aşamasında özdeksel açıdan günümüz insanına hitap edebilmesi onun kodlarında karşılık bulabilmesi kostüm tasarımcısının çağdaş bireyin animist düşünce yapısına nesnel bir gözle bakabilmeyi başarmasıyla gerçekleşebilir. Bu detaylar kapsamında farklı dönemlerde, farklı kostüm tasarımcıları tarafından yapılmış örnek opera eserleri incelendiğinde, bazı kostüm tasarımcılarının kostümleri stilize ederken çağının bireyine doğrudan ulaşabildiğini, bazılarının da seyirciye ulaşmaktan ve yeni bir bakış açısı kazandırmaktan yoksun, geçmişte kalmış bir anlayışla tasarıma yöneldikleri tespit edilmiştir. Yapılan bu tahliller sonucunda kostüm tasarımlarında olması ve olmaması gerekenler netlik kazanmış ve kostüm tasarımcısının sabit bir görüşü dikte eden yaklaşımı sonucu ortaya çıkan stilizasyon problemleri somut bir çözüme ulaştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Mitoloji, Opera, Algı, Stilizasyon, Kostüm Tasarımı