Kentte suç oranının ekonomik, sosyal ve mekansal değişkenlerle modellenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2007

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İREM AYHAN

Danışman: KEMAL MERT ÇUBUKÇU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Suç farklı dönemlerde, farklı bölgeler tarafından farklı şekillerde tanımlanmıştır.Bu nedenle evrensel bir tanımını yapmak zordur. Suç işlemeyi önleme çalışmalarıiçin suça neden olan faktörlerin tespit edilmesi esastır. Bu çalışma, suça etki edenfaktörlerin tespitine yönelik olarak yapılmış olan ampirik çalışmaların taraması ve butaramalar sonucunda ortaya çıkan ağırlıkla mekansal değişkenlerin İzmir merkezilçelerde rastlantısal olarak seçilmiş 50 sokağa ait 1998-2006 yılı verisi üzerindenanalizini kapsamaktadır. Tarama sonucunda suça neden olan faktörler dört ana başlıkaltında gruplandırılmıştır: (1) sosyal ve kültürel, (2) ekonomik, (3) demografik, (4)mekansal faktörler. Bu faktörlerin sayısal açıdan geçmiş çalışmalarda nasıl ölçüldüğüortaya konmuştur. Bu değişkenlerden verisine ulaşılması mümkün olanlarbelirlenerek mekansal ve sosyal değişkenler arazi çalışmaları sonucundatoplanmıştır. Ekonomik değişkenler ise ilgili belediyelerin emlak ve gelirle ilgilibirimlerinden elde edilmiştir. İzmir Emniyet Müdürlüğü'nden 1998-2006 yıllarıarasında kalan döneme ilişkin kayıtlı olan İzmir hırsızlık suç bilgisi alınmıştır.Sonraki aşamada yapılan regrasyon analizi sonuçlarına göre (1) sokak uzunluğu, (2)duvar uzunluğu ve (3) demir parmaklık uzunluğu suçla doğru orantılı (+); (4) anayolüzerinde bulunma, (5) konut kullanımı dışında fonksiyon bulunması, (6) sokakdokusunun doğal gözetime imkan vermesi, (7) sokak istikameti üzerinde toplu taşımdurağı bulunması ve (8) ekonomik statü ters orantılı (-) bulunmuştur. Model ilehırsızlık suçlarındaki varyasyonun %98'i açıklanabilmektedir (R2=0,983).Değişkenlerden ikisi dışında tümü 0,05 seviyesinde istatistiksel açıdan değerlibulunmuştur. Çalışma bu yönüyle ileride kent ve suç arasındaki ilişkiyi irdeleyecekampirik çalışmalar için kaynak niteliğindedir. Çalışmada saptanan kriterler planlamaaçısından önemli olup; ıssız ve kullanılmayan mekanların oluşturulmaması çalışmasonucunda saptanan kriterlerin işaret ettiği ortak nokta olması nedeniyle önemlidir.Anahtar sözcükler: Suç, kent, ekonomik faktörler, sosyal faktörler, mekansalfaktörler.