Kınık (Bilecik-Pazaryeri) çömlekçiliğinin geçmişten günümüze teknik ve teknolojik açıdan gelişim süreci


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SAADET MEKE

Danışman: SERAP IŞIKHAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İnsanoğlunun temel ihtiyaçlarını üretmeye başladığı dönemlerden itibaren başlayan seramik eşya yapımı, günümüze kadar gelişerek hem bir endüstri hem de bir sanat dalı olmuştur. Toprak sanatlarından olan çömlekçiliğin geçmişi binlerce yıla yayılmaktadır. Bilecik ilinin Pazaryeri ilçesinin Kınık Köyünde çömlekçilik yaklaşık 140 yıl önce başlamıştır. Kınık köyünün yakınlarında bulunan dağın eteklerinden alınan kil geleneksel yöntemlerle işlenerek farklı birçok kullanım eşyası üretilmiştir. Kınık köyünde 1984 yılına kadar çömlekçi atölyelerinde mevsimine göre ilkbahar da saksılar, yaz aylarında testiler, sonbahar da küpler, çanaklar, çömlekler ve güveçler üretilmiştir. Ayrıca mumluk, vazo, tuzluk, kül tablası, dümbelek ve künk(su borusu) vb. üretilmiştir. Kınık'ta çömlekçi atölyeleri geçmişe nazaran azalarak günümüze kadar ulaşmıştır. Bu çalışmada Geleneksel Kınık çömlekçiliğindeki ve günümüz Kınık çömlekçiliğindeki tarihi, üretim teknolojisi, dekor teknikleri ve günümüze kadar çömlekçilikte yaşanan değişim ve nedenleri araştırılmıştır. Geleneksel el sanatlarımızın günümüzde birçoğunun yok olmuş ya da olmak üzere olduğu bilinmektedir. Bu açıdan bakıldığında aslında geleneksel Kınık çömlekçiliği yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmış olan el sanatlarımız arasındadır. Günümüz makineleşme endüstrisi nedeniyle üretilen cam, emaye, plastik, metal gibi ürünlerin işlevselliğinin ve kolay elde edilmesi, ürünlerin eski önemini yitirmesine neden olmuştur. Kınık çömlekçiliğinde teknik ve ürünler konusunda eski üretimlere göre azalma ve değişimler görülmüştür. Bu nedenle Kınık çömlekçiliğinin geleneksel dekor uygulaması ele alınarak dekoratif tasarımlar ortaya koymak amacıyla günümüz form anlayışına uygun tasarım ürünleri üretilmiştir.