Kenevir ve kenevir karışımlarının farklı teknikler ile tekstil tasarımında kullanılması üzerine deneysel bir çalışma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE SOYBAŞ
Danışman: Şehriban Özlenen İşmal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Doğal lifler sürdürülebilirlik ve ekolojik tekstiller kapsamında önemli bir yere sahiptir. Ancak doğal lif üretiminde kullanılan fazla miktarda su ve kimyasal tarım ilaçlarının çevre ve insan sağlığına olan etkileri tartışılmaktadır. Oluşan sorunlara karşı yeni alternatifler üretilmektedir. Son dönemlerde yeniden değer kazanan kenevir lifi bu yaklaşıma bir örnektir ve çalışmanın ana unsurunu oluşturmaktadır. Yapılan incelemeler sonucunda kenevir lifinin kullanımının tekstil tasarım açısından yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda, kenevir ve kenevir karışımlarının tekstil endüstrisinde kullanım alanını genişleterek katma değer kazandırılması ve bir farkındalık yaratılması hedeflenmiştir. Tez çalışması kapsamında birinci bölümde; kenevir bitkisi, kenevir lifi ele alınmış, geçmişten günümüze kenevir ve kenevir karışımlarından oluşan tekstil ürünleri araştırılmıştır. Farklı disiplinlerde tasarımlar yapan tasarımcıların çalışmaları incelenmiştir. İkinci bölümde tasarımcı bakış açısıyla farklı kenevir iplikleri ve teknikler kullanarak özgün dokuma kumaş tasarımları yapılmıştır. Tasarım sürecinin başlangıcında temin edilen iplikler ile ön numune çalışmaları yapılarak farklı dokuma yapıları ve iplik kombinasyonları ile kumaş yüzeyinde hacimli görünümler elde edilmeye çalışılmıştır. Ön numune çalışmaları tasarımların çıkış noktasını oluşturmuştur. Tasarımlarda dokuma ve doğal boyama kombinasyonları ile hacimli dokuma kumaş yüzeyleri elde edilmiştir. Dört kumaş tasarımının iplikleri boyanmıştır. İki tasarımda ise çapraz boyama (cross-dyeing) işlemi uygulanmıştır. Doğal boyamalar ön mordanlama yöntemine göre zerdeçal, adaçayı, nar, ceviz kabuğu ve kök boya kullanılarak yapılmıştır. Son olarak, endüstriyel üretim sürecinde karşılaşılabilecek sorunları görebilmek için seçilen üç tasarım otomatik numune dokuma tezgâhında yeniden dokunmuştur. Bu tez çalışması kapsamında geçmişte kullanılan ve gelecekte kullanımının artacağı ön görülen kenevir lifine katma değer kazandırılması amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Kenevir, Dokuma Kumaş, Sürdürülebilirlik, Ekolojik Tasarım, Eko Tekstil, Doğal Boyama, Yenilikçi Yaklaşımlar, Özgün Yüzey Tasarımları