Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİL ORHAN ÖZTEBER
Danışman: Aybüke Pabuçcu Akış
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, argümantasyon temelli bütünleşik STEM uygulamalarının lise öğrencilerinin problem çözme becerileri, bireysel yazılı argümantasyon, grup yazılı argümantasyon, sınıf yazılı argümantasyon kalitesi ve girişimcilik algısı üzerindeki etkisini araştırmaktır. Araştırma 2023-2024 eğitim öğretim yılı bahar döneminde İzmir ili Menemen ilçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Fen ve Anadolu lisesi bulunan bir kolejin Anadolu lisesinde 10. sınıfta öğretim gören 22 öğrenci ile 3 adet argümantasyon temelli bütünleşik STEM etkinliği kullanılarak uygulanmıştır. Araştırmada, nitel ve nicel analiz yöntemlerinin birlikte kullanıldığı çoklu yöntem deseni benimsenmiştir. Öğrencilerin problem çözme becerileri için hem nitel veriler hem de nicel veriler birlikte kullanılmıştır. Problem çözme becerisinin nicel verileri; Kişilerarası Problem Çözme Envanteri (KPÇE) ön test-son test yapılarak elde edilmiştir ve SPSS analiz programında Wilcoxon işaretli sıra sayıları testi ile analiz edilmiştir. Problem çözme becerisi için nitel veriler ise çalışma öncesi ve sonrasında yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler ile toplanmıştır. Bunun yanında nitel verilerin toplanmasında; Argümantasyon kalitelerinin tespiti için çalışma kağıtları ve çevrimiçi veri toplama aracı (Padlet) kullanılırken; girişimcilik algısı için yarı yapılandırılmış görüşmeler ile çevrimiçi veri toplama aracı (Padlet) kullanılmıştır. Nitel verilerin analizi içerik analiz ile yapılmıştır. Uygulamalar öncesi ve sonrasında öğrencilerin problem çözme becerileri öncelikle nicel olarak toplanan verilerin KPÇE'nin alt boyutlarındaki değişimlerin incelenmesi ile yapılmıştır. Bu alt boyutlar; Probleme Olumsuz Yaklaşma (POY), Yapıcı Problem Çözme (YPÇ), Kendine Güvensizlik (KG), Sorumluluk Almama (SA) ve Israrcı-Sebatkar Yaklaşım (I-SY) şeklindedir. Uygulama sonrasında KPÇE'nin alt boyutlarından POY, I-SY ve YPÇ'da anlamlı fark bulunurken, KG ve SA alt boyutlarında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Nicel verilerin analiz sonuçlarına göre yapılan etkinliklerin öğrencilerin Probleme Olumsuz Yaklaşımlarında azalmaya sebep olurken; Yapıcı Problem Çözme ve Israrcı-Sebatkar Yaklaşımlarında artmaya sebep olduğu söylenebilir. Problem çözme becerileri için öğrencilerin görüşmelerinden elde edilen nitel veriler dikkatli bir şekilde okunarak kodlar oluşturulmuştur. Problem Çözme Becerileri için oluşturulan kodlardan beş tanesinde (Probleme Yaklaşma Davranışı, İçsel Güven, Sorumluluk Davranışı, Problem Çözme Davranışı ve Zorluklara Yaklaşım Biçimi) KPÇE'nin alt boyutlarındaki değişimlerin incelenmesi amaçlanırken, altıncı kodda (Problem Çözme Basamakları) öğrencilerin bir problemi çözerken hangi aşamalardan geçtikleri araştırılması amaçlanmıştır. Uygulama sonunda problem çözme becerisindeki nitel verilerin analizinin nicel verilerden elde edilen bulguları destekler nitelikte olduğu görülmüştür. Bunun yanında uygulama sonrasında öğrencilerin problem çözümlerinde daha fazla aşamadan geçtikleri tespit edilmiştir. Çalışmada yazılı olarak yapılan bireysel, grup ve sınıf argümantasyon kaliteleri; Venville ve Dawson (2010) tarafından kullanılan rubrik ile değerlendirilmiştir. Bu rubriğe göre dört argümantasyon seviyesi bulunmaktadır ve kalitesi en yüksek olan argümantasyonlar dördüncü seviye olarak tanımlanmıştır. Uygulamalar sayesinde bireysel, grup ve sınıf olarak yapılan yazılı argümantasyon kalitelerinin hepsinde kademeli bir artış olduğu gözlenmiştir. Fakat, grup düzeyinde yapılan argümantasyonların kalitelerinin; sınıf ve bireysel argümantasyon kalitelerine göre daha fazla arttığı görülmüştür. Bunun yanında uygulamalar sonunda en kaliteli argümantasyonların (seviye 4); sınıf ve grup argümantasyonları olduğu kaydedilmiştir. Bireysel argümantasyon kalitelerinde ise uygulama sonunda en yüksek 3. seviye argümantasyon gözlenmiştir. Öğrencilerin girişimcilik algısı 'girişimcilik türleri', 'girişimciliğin tanımı' ve 'girişimci kişi özellikleri ve girişimcilik becerileri' olmak üzere üç ana tema açısından incelenmiştir. Bu temalar için öğrenciler ile yapılan ön görüşmelerde girişimcilik türleri finansal ve akademik kavramları ağırlıklı olarak kullanılırken son görüşmelerde sosyal ve inovatif girişimcilik kavramlarının öne çıktığı görülmüştür. Diğer temalarla birlikte incelendiğinde, bütün temalarda etkinliklerin başında öğrencilerin girişimcilik algıları bireysel başarı odaklı iken, etkinliklerin sonunda girişimcilik algılarının toplumsal faydaya doğru derinleştiği görülmüştür. Argümantasyon Temelli Bütünleşik STEM etkinliklerinin problem çözmeye olumlu katkılarının nicel verileri nitel verilerle desteklenmesi bu çalışmanın önemini artırmaktadır. Bu çalışma sonucunda öğrencilerin grup yazılı argümantasyon seviyelerinin en fazla arttığı görülmüş ve bu nedenle bu tür etkinliklerde öğrenciler grup çalışmasına yönlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca bu çalışma Argümantasyon Temelli Bütünleşik STEM etkinliklerine eklenen sosyal girişimcilik sorularının, öğrencilerin girişimcilik algısını bireysel başarıdan toplumsal faydaya doğru derinleştirmesi eğitimde öğrencilere yöneltilen soruların öğrencilerin girişimcilik algılarını değiştirebileceğini göstermektedir.