Geçiş ekonomilerinde mali disiplinin sağlanmasında uluslararası para fonu ve dünya bankası'nın rolü: Azerbaycan örneği

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2007

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GARAY MUSAYEV

Danışman: HAKAN AY

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Geçen asrın son çeyreginde dünya ekonomisinde önemli gelismeleryasanmıstır. 1970'li yıllarda patlak veren iki önemli petrol krizi ve Keynesyenekonomik düsüncenin ürünü olan ve dünya ülkeleri tarafından yaklasık elli yıllık birdönem boyunca uygulanan Keynesyen ekonomik modeldeki aksaklıkların ortayaçıkması, bu gelismelerin en önemlilerinden olmustur. Yasanan bu gelismelersonucu 1980'li yıllardan itibaren, temelleri Klasik ktisatçılar tarafından atılan piyasaekonomik modeline dönüs baslamıstır. 1990'lı yılların ilk yıllarında merkezden planlıekonomik model uygulayan Sovyetler Birligi'nin dagılması sonucu ortaya çıkandevletlerin ve Merkezi ve Dogu Avrupa Ülkelerinin de piyasa ekonomisine geçissürecini baslatmaları, piyasa ekonomisinin günümüzde dünyada egemen ekonomikmodel olmasını saglamıstır.Dünyada petrol fiyatlarının yükselmesi sonucu yasanan petrol krizleriözellikle dogal kaynaklardan yoksun gelismekte olan ülkelerin dıs borçlarınıyükseltirken, diger taraftan Keynesyen iktisadi düsünce dogrultusunda devletinekonomideki görevlerinin çogalması ve kamu harcamalarının artmasıylasonuçlanmıstır. Kamu gelirlerinin dogası geregi arttırılmasının sınırlı olması kamuharcamaları - kamu gelirleri dengesinin, dolayısıyla da mali disiplinin bozulmasınaneden olmustur. 1970-80'li yıllarda yasanan bu olgu, devletin ekonomik görevlerininazaltılması düsüncesine dayanan piyasa ekonomik modeline dönüsün bir digernedeni olmustur.Yaklasık 70 yıllık bir dönemde merkezden planlı ekonomik model uygulayangeçis ekonomisi ülkelerinde, geçis sürecinin özellikle ilk yıllarında mali disiplinolgusu en önemli sorunlardan biri olarak ortaya çıkmıstır. Piyasa ekonomisihakkında teorik bilgilerin ve tecrübelerin yetersiz oldugu geçis ekonomisiülkelerinde piyasa ekonomisi hedefleri dogrultusunda gerekli reformlarıngerçeklestirilmesi için Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası öncü görevüstlenerek mali disiplin sorununun çözülmesine de katkıda bulunmuslardır.Piyasa ekonomisine geçis süreci yasayan diger ülkelerde oldugu gibi,Azerbaycan'da da piyasa ekonomisine geçis sürecinin ilk yıllarında yasanan malidisiplin sorununun çözülmesinde Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası aktif rolalmıslardır.