Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ayşe Tembelo
Danışman: Yusuf Kumlutaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Lacertidae familyasının bir üyesi olan Acanthodactylus cinsi 45 tür içermektedir. Bu cinsin A. boskianus, A. schreiberi, A. harranensis ve A. ilgazi türleri ülkemizde yaşamaktadır. Bu cinse ait taksonlar arasında karmaşıklık söz konusudur. Bu karmaşıklığın giderilmesi için moleküler belirteçlere dayalı birçok çalışma olmasına rağmen, DNA barkodlama yaklaşımının kullanıldığı herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada, barkodlama tekniğinin uygulanabilmesi için sitokrom c oksidaz subunit I (COI) gen bölgesi tercih edilmiş ve ülkemizde yayılış gösteren Acanthodactylus cinsine ait türlerin taksonomik durumunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Toplamda 4 lokaliteden 22 örnek değerlendirilmiş olup, COI gen bölgesinin 594 baz çiftlik kısmi dizisi analiz edilmiştir. Analizlerde yer alan veri setinin toplamda 5 farklı haplotip içerdiği belirlenmiştir. Öncelikle türler arasında doğru bir filogenetik yapılandırma oluşturmak için gen ağacı (Neighbour-Joining, Maximum Likelihood ve Bayesian Inference) analizleri yürütülmüştür. Sonrasında tür ağacı analizleri ile (ABGD, bPTP, mPTP, GMYC ve TCS) ortaya çıkan monofiletik grupların bir türü temsil etme potansiyelleri test edilmiştir. Filogenetik analizler sonucunda elde edilen ağaç topolojilerinde çalışmadaki her bir türün ayrı bir monofiletik grup olarak dallandığı görülmüştür. Tür ağacı analizleri sonucunda ABGD, bPTP ve GMYC analizlerinin her bir monofiletik grubu tür olarak ayırdığı tespit edilmiştir. Diğer açıdan mPTP analizinin çalışma grubunu 2'ye, TCS analizinin ise 5'e ayırdığı gözlenmiştir. Barkod analizi sonuçlarında birbirine en yakın akraba türler A. boskianus ve A. schreiberi, en uzak türler ise A. ilgazi ve A. schreiberi'dir. Bu çalışma, herpetofauna açısından ülkemizin biyolojik zenginliklerinden biri olan Acanthodactylus türleriyle ilgili doğru bir taksonomik düzenleme için daha detaylı yeni çalışmalar yapılmasını gerektirmektedir