LİSE ÖĞRETMENLERİNİN BİLİŞ ÜSTÜ ÖĞRENME STRATEJİLERİ İLE ÖZ YETERLİKLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Buca Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hatice Gündoğan
Danışman: Meltem Gökdağ Baltaoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, lise öğretmenlerinin kullandıkları biliş üstü öğrenme stratejileri ile öz yeterlikleri arasındaki ilişkiyi çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Araştırmanın örneklemi, 2023-2024 eğitim öğretim yılında, İzmir ili Gaziemir ilçesinde, liselerde görev yapan 256 lise öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Biliş Üstü Öğrenme Stratejileri Ölçeği" ve "Öğretmen Öz yeterlik Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde SPSS 24 paket programından yararlanılmıştır. İlişkisel tarama modelinde olan bu araştırmada, verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra biliş üstü öğrenme stratejileri ile öz yeterlik arasındaki ilişkinin belirlenmesinde Pearson Korelasyon Analizi bu düzeylerin çeşitli değişkenlere göre farklılaşma durumlarını belirleyebilmek için ise t-testi, Tek Yönlü Varyans Çözümlemesi ve Tukey Önemlilik Testi kullanılmıştır. Yapılan araştırmanın sonuçlarına göre lise öğretmenlerinin biliş üstü öğrenme strateji ölçeğinde aldıkları puanların yüksek olduğu görülmüştür. Biliş üstü öğrenme strateji ölçeğinin planlama, değerlendirme ve duyuşsal alt boyutlarında cinsiyet değişkenine göre ve izleme stratejileri ve duyuşsal stratejiler alt boyutlarında yaş değişkenine göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Biliş üstü öğrenme stratejileri ölçeği ve alt boyutlarında branş, çalıştığı lise türü, kıdem yılı, mezun olunan program ve eğitim düzeylerine göre bir farklılaşma tespit edilmemiştir. Öğretmen öz yeterlik algısı ölçeğinden alınan puanlara göre araştırmaya katılan lise öğretmenlerinin öz yeterlikleri oldukça yeterli olduğu görülmüştür. Öz yeterlik ölçeğinin öğrenci katılımı alt boyutunda branş değişkenine göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Öz yeterlik ölçeğinin tamamında, öğrenci katılım ve öğrenci stratejileri alt boyutlarında görev yapılan okul türü değişkenine göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Eğitim düzeyi değişkenine göre öz yeterlik ölçeğinin öğrenci katılımı alt boyutunda anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Öz yeterlik ölçeği ve alt boyutlarında cinsiyet, yaş, kıdem yılı ve mezun olunan program değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar bulunmamıştır. Lise öğretmenleri tarafından kullanılan biliş üstü öğrenme stratejileri ile algılanan öz yeterlikleri arasında pozitif yönlü orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Öğretmenler için, biliş üstü öğrenme stratejilerinin hem kullanımı, hem de öğrencilere öğretimi konusunda hizmet içi eğitim seminerleri düzenlenmesi önerilmektedir.