Örme giyim tasarımında heykelsi form oluşturma ve örnek koleksiyon hazırlama
Tezin Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: TUTKU CEREN AKÇAM
Danışman: Selda Kozbekçi Ayranpınar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Eğrisel iplik kıvrımı olan ilmeklerin birbirine bağlanması tekniği olarak tanımlanan örme, yüzey ve form tasarımını eş zamanlı sağlayabilen bir tekstil yapısıdır ve giysilerin üretiminde yüzyıllarca kullanmıştır. Araştırmada tespit edilen örme giyim tasarım ve üretim desenlerinden biri domestik üretici kadın kültürüdür. Buna göre, makine teknolojilerinin gelişmesiyle ticari potansiyelini kaybeden el örmesi giyim, yetersiz ekonomik girdilere sahip ailelerce hane içi giyim giderini düşürmek amacıyla sürdürülmüştür. Ev içi emeğine dayanan el örmeciliğinin ana üreticisi kadınlar olmuştur. Nesilden nesile aktarılan bu teknik beceri, yerel ve evcil çağrışımlara sahip bir üretici kadın kültürü yaratmıştır. Kadınlar arasında artan örmecilik faaliyetleri örme giyim becerilerinin gelişmesini sağlamıştır. Tezin amacı örmenin yaratıcı biçimlendirme olanaklarından faydalanarak heykelsi forma sahip giysi tasarımı ve koleksiyonu hazırlamaktır. Bu doğrultuda el örmesi giyimin tarihsel ölçekte geçirdiği evreleri derlemek, çağdaş konumdaki eğilimlerini tespit etmek, moda pratiğinde heykelsiliğin ölçütsel tanımını geliştirmek, örme tekniğinin heykelsi giysi tasarımında oynadığı rolü ve yöntemlerini analiz etmek, örme giyimde boyutsal estetik ve heykelsi tasarım anlayışına yeni bir öneri sunmak hedeflenmiştir. Tezin kapsamı el örmeciliğinde giyilebilir biçimlerdir. Bu doğrultuda araştırma el örmesi giyimin tarihsel gelişimi, güncel durumu ve tasarım olanaklarını kapsamaktadır. Tez el örmesi giyimde atkı örmeciliği ile üretilenler ile sınırlıdır. Araştırmada makine örmeciliğine, giyilemeyen örme biçimlere ve çözgü örmeciliğine dair hususlara el örmesi giyime hizmet ettiği ve katkıda bulunduğu ölçüde değinilmiştir. Araştırmanın odak noktası örme giyimin çağdaş tasarım eğilimleri içerisinde yer alan heykelsi formlardır. Kapsam ve sınırlılıklar çerçevesinde uygulama çalışması atkı örmeciliğine dayanan el örmesi ile üretilmiştir ve giysi tasarımında heykelsi form arayışındadır. Çalışmanın çağdaş form-geleneksel teknik ilişkisi kurgusuna dair bir model olması, örmenin plastik potansiyelinin farkedilmesi, giyilebilirlerin biçimsel bağımsızlığı ve antik tekniklerin sürdürülmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.