Geleneksel kağıt üretim ve baskı teknikleri ile Türk kültleri temalı baskı serisi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Grafik Ana Sanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HANDE ERDEM

Danışman: CEREN BULUT YUMRUKAYA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Geleneksel kâğıt ve baskıyı kültüründe de etkilerini yaşadığı mitoloji ile birleştiren sanatçı; duygularını, inançlarını ve görüşlerini çalışmasına yansıtmıştır. Dünya'da birçok coğrafyada, kendi kültürlerine ait kâğıt üretimi son derece kıymetli bir yerdeyken Anadolu'da üretilen kâğıdın unutulması bununla beraber diğer dünya mitolojik hikayelerinin ve kahramanların dünyaca bilinmesini buna rağmen kendi kültürünün mirası olan hikâye ve karakterlerin bilinmemesini göz önünde bulundurarak bu çalışmayı yapmayı kendine vazife bilmiştir. Medeniyet hamuru olan kâğıdın, iki bin yıllık geçmişi vardır ve kağıt günümüze kadar hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olarak gelmiştir. Farklı coğrafyalarda farklı tekniklerle üretilen kâğıt, ülkelerin gelişmişliklerini göstermektedir. Bu süreçte medeniyet toplumda tüketilen kağıt miktarı ile ölçülür olmuştur. Günümüzde ise geleneksel kâğıt üretimi yerini makineleşen evrende bırakmış yine de biricik olan geleneksel üretimin yeri asla doldurulamamıştır. Gravür baskının yeri sanat tarihinde oldukça önemlidir. Sanatçı kullandığı materyalleri seçerken, bireysel hakkını özgün baskı yöntemlerinden gravürden yana kullanmıştır. Baskı yöntemi çalışmanın özüne bağlı kalarak geleneksel yöntem ile uygulanmıştır. Ön-Türk mitolojisinde konu edilen unsurların hemen hemen tamamı, özellikle Sümer ve Yunan mitolojilerinde birebir karşılıkları vardır. Mısır mitolojik unsurları bölgesel etmenlerden kaynaklı biraz değişkenlik gösterse de bu unsurların da özellikle Sümerlerden ve Göktürklerden etkilendiği aşikardır. Ayrıca Yaratılış Efsanesi semavi dinlere de mutlak ilham kaynağı olmuştur. Pratik yaşantımızda alışkanlık haline gelmiş olan birtakım inanışların aslında geçmişe dayalı ritüeller olduğunu gösteren bu çalışma, üç geleneksel ögenin bir zeminde harmanlanması ile oluşmuştur. Her alanda ve sanatta günümüz yapı taşlarının geçmişinin bir aynası görevi taşıması amaçlanmıştır. Sanatçı bu tez çalışmasında, her gün, her alanda kullandığımız kâğıdı, geleneksel üretimi ve özgün baskı tekniklerini, bununla beraber kültürümüzün yapı taşı Orta Asya Türk mitolojisini harmanlamıştır.