Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: GAYE DEVRİM ŞENER
Danışman: MUSTAFA ODABAŞI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:14-23 Mayıs 2003 tarihleri arasında İzmir, Türkiye'de gece ve gündüz 12 saat ara ile 20 hava örneği toplanmış ve bu Örneklerde 23 adet yasaklanmış veya halen kullanılmakta olan organik klorlu pestisitlerin (OCP) analizi yapılmıştır. Ortalama OCP konsantrasyonları 5±4 pg m"3 (p-p'-DDD) ile 391 ±306 pg m"3 (chlorpyrifos) arasında değişmiştir. Bu seviyeler, farklı bölgelerde daha önce yapılmış çalışmalarda rapor edilen aralıklar içerisindedir. Çalışılan organik klorlu pestisitlerin bir çoğunun konsantrasyonlarında gece- gündüz arasında belirgin bir değişim gözlenmemiştir. OCP'lerin atmosferdeki gaz fazdaki konsantrasyonlannm sıcaklıkla ilişkisi Clausius-Clapeyron grafikleri kullanılarak araştırılmıştır. Arastama sonuçlarına göre /3-HCH ve endosülfan sülfate'm gaz fazdaki konsantrasyonunun sıcaklıkla ilişkisinin istatistiksel olarak önemli olduğu (p<0.1), diğer bileşikler için ise sıcaklığın önemli bir faktör olmadığı bulunmuştur. Sıcaklık, OCP'lerin gaz fazdaki konsantrasyonlarının değişiminin %0 ile %21'ini açıklayabilmektedir. Sıcaklığın konsantrasyonlarda^ etkisine ek olarak, rüzgar yönü ve hızının etkisi de lineer regresyon analizi kullanılarak araştırılmıştır. Gaz fazdaki OCP konsantrasyonlanndaki değişimin %2 (aldrin)-%72'si (endosülfan II), bu üç parametre tarafından açıklanabilmiştir. Regresyon analizi katsayıları göstermiştir ki rüzgar hızı organik klorlu pestisitlerin çoğu için önemli, rüzgar yönü ise birkaç bileşik için önemli bir faktördür. Hava sıcaklığmm yükseldiği gündüz periyotlarında organik klorlu pestisitlerin bir çoğunun konsantrasyonlarının sıcaklıkla birlikte arttığı gözlenmemiştir. Bunun sebebi, sıcaklığın yüksek olduğu gündüz saatlerinde rüzgar hızının da artması, farklı yönlerde bulunan ve halen aktif durumda bulunan OCP kaynakları olabilir. Heptachlor, aldrin, p-p'-DDE, ve p-p'-DDT 'nin sıcaklık, rüzgar hızı ve rüzgar yönü ile ilişkisinin bulunamaması bu bileşiklerin ölçülen konsantrasyonlarında uzun mesafeli taşınımın etkin olması nedeniyle olabilir.ile ilişkisinin bulunamaması bu bileşiklerin Ölçülen konsantrasyonlarında uzun mesafeli taşınımın etkin olması nedeniyle olabilir. OCP'lerin partikül/gaz fazlan arasındaki dağılımı araştırılmış ve, Koa (octanol/hava katılım katsayısı) absorpsion modeli kullanılarak bulunan değerlerle karşılaştınlmıştır. Model ile hesaplanan ve deneysel olarak bulunan log Kp (gaz/partikül katılım katsayısı) değerleri arasındaki uyumun oldukça iyi olduğu görülmüştür (p<0.01, eğim=0.94). Partikülde bulunan OCP yüzdeleri için absorpsion modeli tarafindan hesaplanan değerler 0-HCH, endosulfan I, ve p-p'-DDT için mükemmeldir. Ancak model tarafindan hesaplanan patikül fazdaki OCP yüzdeleri a, y-HCH'ler, chlorpyrifos, ve dieldrin için deneysel olarak belirlenenlerin altında, p- p'-DDE için ise üstündedir.