Koruma Yükümlülüğü Doktrini'nin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Daimi Üyelerinin Söylem ve Eylemlerindeki Evrimi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ZEHRA FUNDA SAVAŞ

Danışman: Sevilay Zehra Aksoy

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Egemenlik prensibi ve evrensel insan hakları arasındaki gerilimli ilişkiden dolayı insani müdahale kavramı, uluslararası politikanın en tartışmalı konularından biri olagelmiştir. Ayrıca, kavram, insani müdahale uygulamalarının milli çıkarlar için yapıldığını düşünen taraflar için de her zaman şüphe yaratmıştır. Müdahale ve Devlet Egemenliği Komisyonu (ICISS), bu gerilimi ortadan kaldırmak için, 'Koruma Yükümlülüğü' kavramını ortaya atıp temel insan hakları kendi hükümetleri tarafından ihlal edilen insanları korumak amacıyla yapılan uluslararası müdahaleleri evrensel kurallara bağlamayı amaç edinmiştir. Ancak, 'Koruma Yükümlülüğü'doktrininin bir ülkedeki iç savaşın yarattığı şiddeti durdurma konusundaki etkinliği hakkındaki şüpheler ve bu doktrini kullanan devletlerin niyetlerine dair tartışmalar hala devam etmektedir. Bu sebeple, bu tezin amacı bu tartışmalı kavramın etkinliğini analiz etmek ve buna bağlı olarak bu kavramın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Daimi Üyeleri'nin retorik ve eylemlerinde herhangi bir değişim yaratıp yaratmadığını incelemektir. Bu çalışma, Koruma Yükümlülüğü? doktrininin teorik arka planına kısaca değindikten sonra, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Üyelerinin bu doktrini kabul edilmeden önceki insani krizlere (Ruanda, Bosna, Kosova) olan yaklaşımlarını, doktrin kabul edildikten sonraki insani krizlere (Libya ve Suriye) olan yaklaşımlarıyla karşılaştırmaktadır. Sonuç olarak, bu tez, yeni doktrinin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Daimi Üyelerinin politikalarında ortak insani değerler uğruna yabancıları korumaya yönelik herhangi anlamlı bir değişime yol açmadığı ve milli çıkarlardan arınmış daha dayanışmacı bir uluslararası toplum ortaya çıkarmadığını göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Koruma Yükümlülüğü, İnsani Müdahale, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Ruanda, Bosna, Kosova, Libya, Suriye.