Yapısal kırılmaların varlığında oynaklık modellemesi: Enerji piyasası üzerine bir uygulama
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ENGİN GEREK
Danışman: ERHAN DEMİRELİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye elektrik piyasasında Gün Öncesi Piyasa kritik bir öneme sahiptir. Gün öncesi piyasalarda elektrik piyasalarının tüm katılımcıları yer alabilmektedir ve burada fiyatlar arz ve talebin kesiştiği noktada oluşur. Oluşan bu fiyat piyasa takas fiyatıdır. Piyasa takas fiyatı elektrik piyasasında referans bir değerdir. Bu çalışmanın amacı Türkiye elektrik piyasasında ciddi boyuttaki fiyat dalgalanmalarını belirlemek ve bu fiyat dalgalanmalarının oynaklık üzerindeki etkilerini analiz edebilmektir. Çalışmada, piyasa takas fiyatında oynaklık modellemesi ve yapısal kırılmaların analizine yer verilmiştir. Piyasa takas fiyatının tahminine dair birçok çalışma olmasına karşın, piyasa takas fiyatının yapısal kırılmaların varlığı altında oynaklık araştırılması bakımından çalışma önem taşımaktadır. Asimetrik GARCH modelleri kullanılarak 01.07.2015 – 31.12.2022 tarihleri arasındaki günlük ağırlıklı ortalama takas fiyatı veri olarak kullanılarak fiyatlardaki oynaklık analiz edilmiştir. Yapısal kırılmalar ve oynaklık sürekliliği de analiz edilmiştir. Yapısal kırılmalar dikkate alındığında model tahmin sonuçları analiz edilmiş ve şokların yarılanma ömürleri hesaplanmıştır. Analiz sonuçlarına göre, söz konusu kırılmalara göre hangi modelin daha iyi ve tutarlı sonuç verdiğine ulaşılmıştır. Elde edilen analiz sonucu elektrik fiyatlarındaki oynaklığı, modellemede anlamlı çıkan kırılma tarihlerini ve şokların ortalamaya geri dönüşünün ne kadar sürede olduğunu ortaya koymaktadır.