Özel eğitim okulları yöneticilerinin çatışma yönetimi stratejileri ile öğretmenlerin psikolojik yıldırma eylemlerine maruz kalma düzeyleri arasındaki ilişki
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖMER DEMİR
Danışman: SEMİHA ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yapılan bu çalışma, İzmir merkez ilçelerinde özel eğitim okullarında görev yapan öğretmen algılarına göre özel eğitim okulları yöneticilerinin çatışma yönetimi stratejileri, öğretmenlerin psikolojik yıldırma eylemlerine maruz kalma düzeyleri ile yöneticilerin çatışma yönetim stratejileri ve psikolojik yıldırma arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma tarama modelinde kurgulanmış olup, araştırmanın örneklemini 2018-2019 eğitim öğretim yılında İzmir ilinde görev yapan 8 merkez ilçedeki 13 özel eğitim okulunda görev yapan 168 öğretmen oluşturmaktadır. Veri elde etmek için "Okullarda Psikolojik Şiddet Ölçeği'' ve "Örgütsel Çatışma Yönetimi Stilleri Ölçeği'' kullanılmıştır. Verilerin analiz aşamasında bağımsız örneklemler için t-testi, Pearson korelasyon katsayısı analizi, Kruskal Wallis ve tek yönlü varyans analizi çözümlemelerinden faydalanılmıştır. Özel eğitim okul yöneticilerin en çok kullandıkları çatışma yönetim stratejisi "tümleştirme" ve en az kullandıkları "hükmetme yöntemi" sonucuna ulaşılmıştır. Okul yöneticilerinin kullandıkları çatışma yönetim stratejileri öğretmenlerin cinsiyet, medeni durum, sendika üyesi olup olmaması durumları ve okul türüne göre anlamlı bir farklılık yoktur. Yaş gruplarına göre yöneticilerin kullandıkları çatışma yönetim stratejileri uzlaşma boyutunda anlamlı bir şekilde farklılaşmıştır. 24-34 yaş genç yetişkin öğretmenler 35-45 yaş öğretmenlere göre okul yöneticilerini uzlaşmacı olarak algılamakta ve 0-5 yıl arasındaki öğretmenler 11-15 yıl arasındaki öğretmenlere göre okul yönetiminin hükmetme stratejisini daha az kullandığını düşünmektedir. Uzlaşma boyutunda 16-20 yıl hizmet süresi olan öğretmenler20 yıl ve üzeri hizmet süresi olan öğretmenlere göre anlamlı bir şekilde okul yöneticilerinin bu boyutu az kullandığını algılamaktadır. Branşa göre bakıldığında ise özel eğitim öğretmenlerinin diğer branş öğretmenlerine göre okul yöneticilerinin kaçınma stilini daha fazla kullandığını düşünmektedir. Özel eğitim okullarında görev yapan öğretmenlerin maruz kaldıkları psikolojik yıldırmaya yönelik algılarında en çok itibara yönelik saldırıdır. Öğretmenlerin maruz kaldıkları yıldırma düzeyleri onların cinsiyet, yaş, medeni durum, öğrenim durumu, hizmet yılı, sendika üyesi olup olmadığı özellikleri ile okul türüne ve okul kademesi değişenlerine göre anlamlı bir fark gözlenmemiştir. Branş değişkenine göre bakıldığında psikolojik yıldırma düzeyinin branşlarına göre farklılaştığı görülmüştür, diğer branşlarda görev yapan öğretmenlerin özel eğitim branşındaki öğretmenlere göre psikolojik yıldırma stillerinden sadece sosyal bakımdan daha fazla psikolojik yıldırma algıladığı sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan araştırma tümleştirme çatışma yönetimi stratejisi ile ödün verme çatışma yönetimi stratejisinin tüm psikolojik yıldırma türleri ile negatif yönde, düşük ve orta düzeyde anlamlı ilişkiye sahip olduğu görülmüştür. Bununla birlikte hükmetme çatışma yönetimi stratejisi sadece iletişime yönelik psikolojik saldırı ile pozitif yönde ve düşük düzeyde anlamlı ilişki gözlenmiştir. Kaçınmacı çatışma yönetim stratejisi ile uzlaşmacı yönetim stratejisinin ise itibara yönelik psikolojik yıldırma alt boyutu dışında tüm diğer psikolojik yıldırma stilleri ile negatif yönde ve düşük düzeyde anlamlı ilişkiye sahip olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.