Sultan Abdülmecid Dönemi'nde deniz ulaşımı (1839-1861)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALİ KONCİ

Danışman: Gülsüm Tütüncü Uğurlubay

Özet:

Yüksek Lisans Tezi Sultan Abdülmecid Dönemi'nde Deniz Ulaşımı (1839-1861) Ali KONCİ Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Tarih Programı Bu çalışmada genel olarak, Osmanlı Devleti'nin sanayileşme sürecinde vapurun anlam ve öneminin açıklanması amaçlanmaktadır. Zaman ve mekân anlayışının vapur aracılığıyla değişmeye başladığı bir dünyada, Osmanlı Devleti'nin vapurdan beklentileri ve sonuçları ele alınmaktadır. Osmanlı Devleti yöneticileri tarafından vapur, Mısır Valisi Mehmed Ali Paşa'ya karşı sürdürülen güç yarışı içerisinde, Mısır Valiliği'nden hemen sonra temin edildi. Vapurun, Osmanlı Devleti tarafından sanayileşme programının merkeze alındığı dönem, Sultan Abdülmecid dönemi oldu. Çalışmanın merkezinde, Sultan Abdülmecid döneminde başlatılan geniş çaplı sanayileşme programında vapurun yeri, Zeytinburnu Demir Çelik Fabrikası ve Kabotaj meseleleri yer almaktadır. Çalışmanın amacı, Sultan Abdülmecid dönemi Osmanlı sanayileşmesinde vapurun merkeze alındığını göstermek ve devletin kazanımlarını aktarmaktır. Zeytinburnu Demir Çelik Fabrikası bu program çerçevesinde değerlendirilerek, vapurun bu dönemde merkeze alındığı iddia edilmektedir. Zeytinburnu Fabrikası'nın eklemlerini, modernleştirilen kömür ve demir madenlerinden çıkartılan cevherler oluşturmaktadır. Çalışmanın odaklandığı ilk problem, Osmanlı Devleti'nin sanayileşirken Müslüman Türk tebaanın herhangi bir şekilde sermaye sahibi olamaması ve bu sebeple de, saray ve çevresinin sermaye merkezi olarak yetersiz kalmasıdır. Devletin fabrikalarda gerekli teknik personelin yetiştirememesi, İngiliz ve Fransız mühendislerini, işçilerini ithal etmeyi gerektirmesi çalışmada odaklanılan bir diğer sorunsaldır. Anahtar Kelimeler: Osmanlı, Sanayileşme, Buharlı Gemi, Kabotaj, Fabrika, Sultan Abdülmecid.