Pediatrik diyabet yönetimi için geliştirilmiş mobil uygulama robotunun, çocukların yaşam kalitesi, diyabet öz-yönetimi ve fizyolojik parametreleri üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE AŞKIN CERAN
Danışman: Murat Bektaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma, Tip 1 diabetes mellituslu (T1DM) çocuklarda pediatrik diyabet yönetimini sağlamak için geliştirilmiş mobil uygulama robotunun çocukların yaşam kalitesi, diyabet öz yönetimi ve fizyolojik parametreleri üzerine etkisini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirildi. Araştırma ön-test son-test kontrol gruplu deneysel tasarıma sahipti. Araştırmanın örneklemini 30'u girişim grubunda, 30'u kontrol grubunda olmak kaydıyla 60 diyabetli çocuk oluşturdu. Araştırmanın veri toplama formu olarak Sosyo Demografik Veri Toplama Formu, Çocuklar İçin Diyabet Öz Yönetim Ölçeği, Ebeveynler İçin Diyabet Öz Yönetim Ölçeği, Diabetes Mellituslu Çocuklarda Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanıldı. Girişim grubundaki diyabetli çocuklar kontrol grubundan farklı olarak mobil uygulama robotundaki eğitimlere katıldı, uygulamada onlara özel planlanan egzersiz videolarını izleyerek günlük egzersizlerini tamamladı. T1DM'li çocuklarda diyabette öz yönetim ölçeği, diyabetli çocuklarda yaşam kalitesi ölçeği toplam ve alt boyut puan ortalamaları ve HbA1c Puan Ortalamalarının grup, zaman ve grup*zaman etkileşimine göre karşılaştırılmasında "tekrarlı ölçümlerde çok yönlü varyans analizi kullanıldı. Diyabetli Çocuklarda Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam ve alt boyut puan ortalamaları arasındaki ayrımın ileri analizinde, grupların puan ortalamalarını kendi içerisinde karşılaştırmak için "tekrarlı ölçümlerde tek yönlü varyans analizi", ölçümleri birbiri ile karşılaştırmak için "Bonferroni düzeltmeli bağımlı gruplarda t-testi" kullanıldı. Zamana göre gruplar arasındaki farkın analizinde, "Bonferroni düzeltmeli iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi" kullanıldı. Girişim ve kontrol grubundaki çocuklar arasında sosyo-demografik veriler bakımından istatistiksel bir fark saptanmadı (p>0.05). Girişim ve kontrol grubu çocuk diyabet öz yönetim ölçeği puan ortalamaları arasında zamana ve grup*zaman etkileşimine göre farkı olduğu saptandı (p0.05). Girişim ve kontrol grubu ebeveyn diyabet öz yönetim ölçeği puan ortalamaları arasında zamana, gruba ve grup*zaman etkileşimine göre fark olduğu saptandı (p<.05). Girişim ve kontrol grubu HbA1C ortalamaları arasında zaman ve gruba göre farkı olduğu saptandı (p<.05). Girişim ve kontrol grubunun bir yıllık kan şekeri değerleri ortalamaları karşılaştırıldığında, girişim grubunun kan şekeri ortalamalarının kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşük çıktığı saptandı (p<0.05). Mobil uygulama kullanan girişim grubunun öz yönetim düzeyleri ve fizyolojik parametreleri üzerine olumlu etkisi olduğu saptandı. Bu mobil uygulama eğitimi hem çocukların hem de ebeveynlerin diyabet öz yönetim düzeylerini arttırdı. Çalışma sonucunda girişim grubundaki çocukların kan şekeri ve HbA1c düzeylerinin kontrol grubuna göre daha düşük çıktığı belirlendi. Bu araştırma, mobil uygulama robotunun çocukların diyabet öz yönetimini geliştirmekte ve Tip 1 fizyolojik parameterlerin iyileştirilmesinde etkili bir şekilde kullanılabileceğini gösterdi. Anahtar Sözcükler: çocuk, tip 1 diyabet, mobil uygulama, öz yönetim, yaşam kalitesi, fizyolojik parametreler