Divan şiirinde yer adları ve bunların mitolojik özellikleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALPER HALUK ERASLAN

Danışman: MEHMET AKKAYA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

13-19. yy.lar arasında Anadolu'da oluşmuş ve İslam kültürünün özelliklerini yansıtmış olan Dîvan şiiri, üç kıtaya yayılmış olan Osmanlı İmparatorluğu'nun geniş kültürel birikimine sahip olmuştur. Yayıldığı bu geniş coğrafya ve kültür birikimiyle zengin bir şiir dili oluşmuş ve etkisini günümüze kadar taşımıştır. Altı asır boyunca çeşitli evrelerden geçen Dîvan şiirinde Osmanlı Devleti'nin etkisiyle birçok ülke ve şehirden söz edilir. Bu yer adları kimi zaman sadece coğrafi mekân olarak kullanılırken kimi zaman da tarihi ve ekonomik önemiyle şiirde yer bulmuştur. Halifelik makamı oluşuyla Bağdat, kumaşıyla meşhur Halep, baharatıyla Hindistan, kılıcıyla Şam bunlardan bazılarıdır. Ancak bazı şehirler vardır ki onlar şiirimizin geleneğini ve hayal dünyasını temsil etmektedir. Sevgilinin eşiği ve köyünü tavaf eden şair için Kâ'be, sevilenin inci dişleri için Aden ve Bahreyn, kırmızı, can yakan dudaklar için Bedehşan, benzersiz olan o güzelin güzelliği ve kokusu için Çin şairlerin kimi zaman teşbih, iham, tevriye gibi sanatlarla kullandığı şehirlerin başında gelir. Bu çalışmayla şiirimizde kullanılan yer isimlerinin coğrafi ve tarihi özelliklerinden bahsedip dîvan taramalarıyla bu şehir ve ülkelerin Dîvan şiirimizdeki önemini örnekleyecek metin ve beyitler kullandık.