Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESMA ÇAKIR
Danışman: ALİ İHSAN YİTİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türk tarihçilerinin seyahatnameleri kaynak olarak kabulünün geçmişi oldukça yenidir. Bu nedenle, Batılı seyyahların kaleme aldığı seyahatnameler üzerinden Osmanlıdaki gündelik hayatı tasvir etmeye çalışan akademik çalışmalar da yenice kabul görmeye başlamıştır. Araştırma bu literatüre bir katkı amacı taşımaktadır. Çalışmada Osmanlı İmparatorluğu gibi çok uluslu ve çok dinli bir devletin egemenliğinde yaşayan, farklı din mensuplarının özellikle Hıristiyanlar ile Müslümanların dini yaşamları, inançlarını ifade ediş biçimleri, toplumda nasıl konumladıkları, yabancı seyyahların gözlemleri üzerinden incelenmiştir. 17. Yüzyılda Osmanlı ülkesini ziyaret eden yabancı seyyahların gözlemledikleri, yine 17. Yüzyılda yaşamış yerli seyyah Evliya Çelebi'nin seyahatnamesindeki gözlemler ile karşılaştırılmıştır. Tarafların birbirleri hakkında kullandıkları etnik ve dini klişeler tespit edilmiş ve bu klişelerin önyargıya dayanıp dayanmadığı tartışılmıştır. Çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın amacı, yöntemi ve sınırları açıklanmış, ayrıca seyahatnamelerin kaynak değeri konusundaki tartışmaya değinilmiştir. Birinci bölümde Osmanlı topraklarını ziyaret eden batılı seyyahlar ile bunların seyahatnameleri; Evliya çelebi ve o dönemde Osmanlı İmparatorluğu'nun durumu hakkında bilgi verilmiştir. "Batılı seyyahların gözünden Anadolu ve Türkler" başlığını taşıyan ikinci bölümde Batılı seyyahların Türklerin dini inanç ve uygulamaları, sanat, hukuk, eğitim ve bilim gibi konulardaki durumları hakkındaki gözlemlerine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Batılı seyyahlar ve Evliya Çelebi'nin Osmanlı tebası olan gayrımüslimleri nasıl tasvir ettikleri ile karşılıklı birtakım etnik ve dini klişeleştirmeler üzerinde durulmuştur. Araştırma sonunda ulaşılan sonuçlar ve değerlendirmeler sonuç kısmında belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Etnik klişeler, Dini Klişeler, Evliya Çelebi, Seyahatnameler, Batılı Seyyahlar.