İnmeli Yaşlılarda Düşme Korkusunun Öz Yeterlilik ve Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HASRET ERDEN

Danışman: Burcu Akpınar Söylemez

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada, inmeli yaşlılarda düşme korkusunun öz yeterlilik ve yaşam kalitesi üzerine etkisi incelenmiştir. Tanımlayıcı, kesitsel ve çıkarımsal araştırma tasarımına uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini, bir üniversite hastanesinin nöroloji polikliniğine başvuran 121 inme geçirmiş yaşlı birey oluşturmuştur. Veriler Sosyodemografik Özellikler Formu, İnmeye Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği (SS-QOL), Tinetti Düşme Etkinlik Ölçeği (TFES), İnme Öz Yeterlik Ölçeği (T-SSEQ), Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi (Bİ), Standardize Mini Mental Test (SMMT) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, sayı, yüzde, ortalama, pearson korelasyon analizi ve basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada inmeli yaşlı bireylerin yaş ortalaması 74,19±6,66'dır. İnmeli yaşlı bireylerin orta düzeyde düşme korkusu bulunmaktadır ve düşme korkusu ölçeği puan ortalaması 47,67±17,38'dir. İnmeli yaşlı bireylerin İnme Öz Yeterlik ölçeği puan ortalaması 22,49±7,64 bulunmuştur ve düşme korkusu ile öz yeterlilik arasında istatistiksel açıdan anlamlı negatif yönlü çok güçlü bir ilişki bulunmaktadır (r:-0,849; p<0,001). İnmeli yaşlı bireylerin İnmeye Özgü Yaşam Kalitesi ölçeği puan ortalaması 3,13±0,68 bulunmuştur ve düşme korkusu ile yaşam kalitesi arasında istatistiksel açıdan anlamlı negatif yönlü çok güçlü bir ilişki bulunmaktadır (r:-0,846; p<0,001). Yapılan basit doğrusal regresyon analizi sonucunda düşme korkusu ölçeğinin, İnme Öz Yeterlik ölçeği üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu (F=308,107; p<0,001; t=-17,553) ve İnme Öz Yeterlik ölçeği üzerindeki değişimin %72,1'ini düşme korkusu puanının açıkladığı görülmektedir (R²=0,721). Düşme korkusu ölçeğinin İnmeye Özgü Yaşam Kalitesi ölçeği üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu (F=299,608; p<0,001; t=-17,309) ve İnmeye Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği üzerindeki değişimin %71,6'sının düşme korkusu ölçeği ile açıklandığı bulunmuştur (R²=0,716). Yapılan çalışma sonucunda inmeli yaşlı bireylerin düşme korkusunun öz yeterlilik ve yaşam kalitesini etkilediği belirlenmiş olup inme geçirmiş yaşlı bireylere bu kavramlar doğrultusunda bakım ve girişimlerin planlanması önerilmektedir.