Öğretmenlerin ilkokullarda sürdürülebilir eğitim liderliğine ilişkin algıları ile eğitim felsefesi inançları arasındaki ilişkiler
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FERDANE DENKCİ AKKAŞ
Danışman: ALİ AKSU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı ilkokullardaki sürdürülebilir eğitim liderliği düzeylerinin ve bu okullarda görev yapan öğretmenlerin eğitim felsefesi inançlarının belirlemesi, bu iki değişken arasındaki ilişkilerin ortaya konması ve sürdürülebilir eğitim liderliği ile eğitim felsefesi inançlarının çeşitli demografik değişkenlere göre anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığının tespit edilmesidir. Bu amaç doğrultusunda çalışma nicel ve nitel yöntemlerle veri toplama, analiz etme ve bütünleştirmeye olanak veren karma yöntemin benimsendiği betimsel bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın nicel boyutunun verileri araştırmacı tarafından geliştirilen Sürdürülebilir Eğitim Liderliği Ölçeği, Yılmaz, Altınkurt ve Çokluk (2011) tarafından geliştirilen Eğitim İnançları Ölçeği ve bir arka plan anketi aracılığıyla toplanmıştır. Nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilmiştir. Çalışmanın nicel boyutunun katılımcılarını İstanbul ili Ataşehir, Sancaktepe, Tuzla ve Üsküdar ilçelerindeki ilkokullarda görev yapan ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan 393 öğretmen oluşturmuştur. Nitel boyutu için ise Maltepe ilçesinde yer alan dört ilkokulda görev yapan ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan 9 öğretmen ile görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın nicel verileri SPSS programına aktarılmış ve normal dağılım gösteren verilerin analizlerinde t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson Korelasyon Katsayısı ve Basit Doğrusal Regresyon Analizi gibi parametrik testler, normal dağılımın elde edilmediği verilerin analizlerinde ise non-parametrik Mann Whitney-U testi ile Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde de betimsel içerik analizinden yararlanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre öğretmenler okullarındaki sürdürülebilir eğitim liderliğini oldukça yüksek düzeyde algılamaktadırlar. Ayrıca, derin öğrenme hedefleri ve eğitim-öğretimde esneklik en yüksek ortalamaya sahip iki alt boyuttur. Bu iki alt boyutu sırasıyla kültür aktarımı, insan kaynağını akıllıca kullanma, sosyal adalet ve yönetimsel devamlılık takip etmektedir. Öğretmenlerin algılarına göre okullarındaki sürdürülebilir eğitim liderliği düzeyi farklı alt boyutlarda cinsiyetlerine, yaşlarına, kıdemlerine, mevcut okullarındaki kıdemlerine, okul müdürlerinin cinsiyetine ve eğitim durumuna, mevcut okul müdürlüleri ile çalışma süresine ve okutmakta oldukları sınıf düzeyine göre anlamlı farklılıklar göstermiştir. Öte yandan, öğretmenlerin eğitim durumlarına ve branşlarına göre hiçbir alt boyutta anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. İkinci olarak, ilkokul düzeyinde görev yapan öğretmenlerin en çok varoluşçu ve ilerlemeci eğitim felsefelerini benimsediklerini ortaya koymuştur. Ayrıca, yeniden kurmacı ve daimici eğitim felsefelerinin ilkelerine de oldukça yüksek düzeyde katıldıkları görülmektedir. Öte yandan, katılımcı öğretmenlerin esasici eğitim felsefesine inanmadıkları, eğitim-öğretim sürecinde bu felsefi akımın ilkelerini benimsemedikleri anlaşılmıştır. Öğretmenlerin eğitim felsefesi inançları cinsiyetlerine, yaşlarına, kıdemlerine, mevcut okullarındaki kıdemlerine, mevcut müdürleri ile çalışma sürelerine ve branşlarına göre anlamlı farklılıklar göstermezken müdürün cinsiyeti, öğretmenlerin eğitim durumu ve okutmakta oldukları sınıf düzeyi belirli alt boyutlarda anlamlı farklılıklar yaratmıştır. Üçüncü bir sonuç ise öğretmenler tarafından algılanan sürdürülebilir eğitim liderliği düzeyi ile ilerlemeci, varoluşçu ve daimici eğitim felsefelerini benimseme düzeyleri arasında olumlu ve anlamlı bir ilişki bulunduğunu, ancak SEL puanları ile yeniden kurmacı ve esasici eğitim felsefesi inançları arasında anlamlı bir ilişki olmadığını göstermiştir. Son olarak, öğretmenler tarafından algılanan SEL düzeyinin ilerlemeci, varoluşçu ve daimici eğitim felsefelerini olumlu ve anlamlı bir şekilde yordadığı, ancak yeniden kurmacı ve esasici eğitim felsefelerini anlamlı bir şekilde yordamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir eğitim liderliği, eğitim felsefesi inançları, ilkokul öğretmenleri