Kahvehane müdavimi erkeklerin erkeklik deneyimleri ve toplumsal cinsiyet temelli şiddete bakış açıları üzerine niteliksel bir araştırma

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kadın Çalışmaları (Disiplinlerarası) Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEDAT ATAK

Danışman: Emir Özeren

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Özellikle feminist hareketin alanda elde etmiş olduğu kazanımlara ek olarak erkeklik çalışmalarının arttırılmasının da toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanabilmesi açısından elzem bir öneme sahip olduğu görülmektedir. Günümüzün değişen şartlarına paralel olarak ataerkil sistemin idealize kalıplar içerisine oturtmuş olduğu hegemonik erkeklik kategorisinden farklı olarak, ataerkil toplumda ikincil konuma itilmiş, marjinalleştirilmiş ve madunlaştırılmış farklı erkeklik kategorileri ortaya çıkmıştır. Bu farklı erkeklerin kendilerini kabul ettirdikleri ve iktidara müdahil oldukları bir toplumda ideal erkeklik tanımı ve toplumsal cinsiyet rollerine olan bakış açısı da değişime uğramakta ve hegemonik erkeklik adeta bir yapı bozumuna uğratılmaktadır. Bu çalışma kapsamında kahvehane kültürü ile tanışmış ve hayatlarının belli bir bölümünde kahvehaneye gitme pratiğine sahip olmuş 18 erkek katılımcı ile derinlemesine görüşmeler yapılarak, nitel bir saha çalışması yürütülmüştür. Connell'ın Yapılandırmacı Erkeklik Kuramındaki hegemonik erkeklik kategorisi dışında kalan; işbirlikçi, marjinal ve madun erkeklikler olarak sınıflandırılan farklı erkekliklerin toplumsal cinsiyet rolleri çerçevesinde erkekliği nasıl inşa ettikleri ve inşa edilen bu erkeklik algılarının toplumsal cinsiyete dayalı şiddete nasıl yansıdığı; kendi öznel deneyimleri, düşünceleri ve anlatımları üzerinden değerlendirilerek hegemonik erkekliğin baskın söylemleri alt üst edilmeye çalışılmıştır. Çalışma sonucunda toplum içerisindeki farklı erkeklerin tek bir erkeklik kategorisinde olmadığı; zamana, mekâna, kültüre ve kişiye göre değişen bir toplumsal cinsiyet bakış açısı ile farklı erkeklik maskeleri ardında hayatlarını idame ettirdikleri görülmektedir. Tıpkı kahvehanelerdeki yancı erkekler ve diğer aktörlerin oyuna müdahil olduklarında, oyundaki erkeklerin hamlelerini değiştirerek oyuna yönünü değiştirdikleri gibi, toplum içerisindeki farklı erkeklerin de hegemonik düzene müdahil olduklarında ataerkil sistemin egemen söylemlerini altüst edebilecekleri görülmüştür.