Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BETÜL ERGİN
Danışman: Ercan Uyanık
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu tez, Osmanlı modernleşme sürecinde "mürebbiye" figürünün aile yapısı, kadın eğitimi ve kültürel dönüşüm üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Tanzimat Fermanı (1839) ile başlayan Batılılaşma süreci, yalnızca kurumları değil, bireylerin gündelik yaşam pratiklerini ve kadınlık temsillerini de dönüştürmüştür. Bu bağlamda Batılı kadın mürebbiyeler, Osmanlı konaklarına sivil Batılı değer taşıyıcıları olarak girmiş ve üst sınıf ailelerin kız çocuklarının eğitimi aracılığıyla hem kadınlık normlarını hem de kültürel davranış kalıplarını yeniden biçimlendirmiştir. Araştırma, Homi Bhabha'nın melezlik kuramı ve Judith Butler'ın toplumsal cinsiyetin performatifliği yaklaşımı gibi kuramsal çerçevelerle desteklenmiş; Valentine Chirol, Emine Foad Tugay ve Joan Perkin gibi kaynaklardan tarihsel ve anlatısal verilerle beslenmiştir. Mürebbiye, bu tezde sadece pedagojik bir figür olarak değil; aynı zamanda sınıfsal bir ayrıştırma aracı, Batılı hegemonik değerlerin taşıyıcısı ve yeni kadın kimliklerinin kurucu unsuru olarak değerlendirilmiştir. Cumhuriyet dönemiyle birlikte bu figürün etkisi azalmakla birlikte, kadınlık ve modernleşme kurguları üzerindeki kalıcı izi sürmektedir.