Phosphorus recovery from sewage sludge

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2007

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: NAZLI BALDAN PAKDİL

Danışman: AYŞE FİLİBELİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Son yıllarda çamur bertaraf maliyetini azaltmak ve yararlı bir ürün olarak arıtmaçamurun içeriğindeki fosforu geri kazanmak amacıyla yeni fosfor geri kazanımteknolojileri geliştirilmektedir. Fosfor arıtma çamurlarından, atıksulardan vekonsantre kirliliğe sahip proses sularından geri kazanılabilmektedir. Bu çalışmadasentetik çözeltiler ve çamurdan ekstrakte edilmiş fosforca zengin sular kullanılarakstruvite olarak fosfor geri kazanımı, struvite çökeltilmesinde pomza taşınınkullanılabilirliği ve pomza taşı miktarı, pH, sıcaklık gibi geri kazanımı etkileyenparametreler araştırılmıştır. Deneysel sonuçlar Box-Wilson Deneysel Dizayn ve Box-Behken Deneysel Dizayn kullanılarak değerlendirilmiştir.Box-Wilson Deneysel Dizaynı kullanılarak yapılan deneysel çalışma sonuçlarınındeğerlendirilmesinde, çamurdan fosfor salınmasında nitrik asidin en etkili asit olduğubelirlenmiştir. Baz kullanılarak yapılan fosfor salınması deneysel sonuçları Box-Behnken Deneysel Dizayn kullanılarak, ayrıca fosfor salınmasını etkileyen bazkonsantrasyonu, karıştırma süresi ve sıcaklık gibi parametreler de değerlendirilmiştir.Fosfor salınmasında sodyum hidroksitin (NaOH), potasyum hidroksitten (KOH) dahaetkili olduğu gözlenmiştir. Ayrıca fosfor salınması üzerinde baz konsantrasyonu vesıcaklığın önemli bir etkiye sahip olduğu ancak karıştırma süresinin etkisinin dahazayıf olduğu belirlenmiştir.Model reaktörde yapılan çalışmalarda PO4-P, NH4-N, Mg gideriminde pH'ın, pomzamiktarının ve sıcaklığın etkisi incelenmiş ve sonuçlar Box-Behken Deneysel Dizaynıkullanılarak değerlendirilmiştir. Sonuçlara göre model reaktörde sıcaklık ve pH'ınen etkili parametreler olduğu belirlenmiştir. Pomza taşı miktarının çökelmeyi önemliölçüde etkilemediği görülmüş; pomza taşının kristal çekirdeği olarak fosforgideriminde iyi bir materyal olduğu ve struvit kristallerinin pomza taşı üzerineçökeldiği tespit edilmiştir.Nitrik asit ile hazırlanan fosforca zengin su kullanılarak model reaktörde yapılançalışmalarda ise reaksiyon süresince fosfat ve amonyumun struvit ve kalsiyumbileşikleri olarak çökeldiği ve kadmiyum, krom, nikel gibi ağır metallerinkonsantrasyonlarının değiştiği, bakır konsatrasyonunun ise sürekli arttığıgözlenmiştir.Anahtar Sözcükler: Fosfor geri kazanımı, pomza taşı, arıtma çamuru, struvit