Etkin kaynak yönetimi açısından havalimanı ortak karar alma süreci: Antalya Havalimanı örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERDAR GEZER
Danışman: Gülçin Güreşçi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sıcak savaş dönemlerinde önemi anlaşılan ve takip eden yıllarda yaşanan serbestlik ve gelişme dönemleri ile 20. yüzyılın sonu ve 21. yüzyılın başlarından itibaren en önemli ekonomik güçlerden birisi haline gelen havacılık sanayi, aktörlerinin de innovasyon yatırımlarını artırması ile bugün yaklaşık 18 milyon işi destekleyen ve büyüklüğü Hollanda ile eşdeğer hale gelen devasa bir yapıya ulaşmıştır. Havacılık sanayinin çeşitli ekonomik etkileri, genel ekonomik büyüme ile ekonomik istikrara önemli katkılar sağlamaktadır. Havalimanı Ortak Karar Alma Süreci, havalimanı operasyonlarının verimliliğini arttırmak amacıyla havaalanı paydaşları arasında bilgi paylaşımını ve iş birliğini teşvik eden bir süreçtir. A-CDM süreci ile havalimanlarının en önemli paydaşları olan hava seyrüsefer hizmetleri, havalimanı yönetimi, havayolları ve yer hizmet şirketlerinin aynı platformda buluşarak koordinasyonunu amaçlayan bir süreçtir. Bu süreç ile sistem içinde yer alan herkesin ortak amaç ile hareket etmesi ve süreçteki tüm gelişmelere göre operasyonlarını yönetmesi amaçlanarak herkes için verimliliğin artırılması hedeflenir. Havalimanlarının kapasitesi belirlenirken pist ve taksi yollarının durumundan, terminal kapasitesine, güvenlik hizmetlerinden pasaport işlemlerine kadar birçok faktör etki etmekte ve fiziki faktörler nedeniyle de havalimanlarının kapasitesi sınırlı olmaktadır. Turizm, globalleşme, iş ve sağlık seyahatlerinin sürekli artması da sektörü doyma noktasına getirmiş ve arz-talep dengesinde uyumsuzluk oluşmasına neden olmuştur. Havalimanlarında oluşan bu dengesizlik pist başlarında kuyrukların oluşması, uçak içi beklemelerin artması, olumsuz koşullara reaksiyon sürelerinin uzaması ya da kapasitenin çok altında kullanımı gibi birçok ekonomik olumsuz sonuçlara neden olmaktadır. Havalimanı Ortak Karar Alma Süreci (A-CDM), havalimanlarında bilgi şeffaflığı sağlayarak olayların öngörülebilirliğini artırmak, gecikmeleri azaltmak ve kaynakların kullanımını optimize ederek Hava Trafik Akış ve Kapasite Yönetimini (ATFCM) geliştirmeyi amaçlayan bir sistemdir. Bu çalışma ile A-CDM sürecinin havalimanı operasyonlarına olan etkisi incelenerek Antalya Havalimanı için olası etkileri incelenmeye çalışılmıştır. Havacılık, ilk çağlardan başlayarak yaşanan gelişmeler ile giderek artan önem ve etkisi ile insanoğlunun günümüzde vazgeçilmez hale gelmesi ve bu süreçteki ekonomik gelişmeler ile paralel gelişmesi anlatılmıştır. 2000'li yıllarda havacılığın kural koyucularının daha düzgün bir operasyon arayışına giderek çalışmaları artırması sonucu ortaya çıkan Havalimanı Karar Alma Sürecinin verimlilik açısından etkisi amaçlanmış ve Antalya Havalimanı da sahip olduğu büyüklük ile örnek olarak seçilmiştir. Anahtar Kelimeler: Havalimanı Ortak Karar Alma Süreci, Havacılık Sanayi, Paydaşlar, Eurocontrol, Hava Trafik, Operasyonel Verimlilik.