Liman hizmetlerinde fiyatlandırma: Türkiye için ampirik bir uygulama


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KAZIM YENİ

Danışman: SONER ESMER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ülkemizde son yıllarda artan liman yatırımları sonucu önemli kapasite artışları yaşanmıştır. Artan kapasite, limanlar arasındaki rekabeti de arttırmıştır. Liman işletmeleri, artan rekabet ortamında pazarlama faaliyetlerine daha fazla önem verir hale gelmişlerdir. Bu noktada fiyatlandırma karar ve uygulamalarının önemi artmıştır. Türkiye'de gemilere yönelik verilen hizmetlere ilişkin tarifelerin birçoğu kamu otoritesi tarafından belirlenmektedir. Yüke yönelik hizmet sunumlarına ilişkin fiyatlar ise liman işletici kuruluşlarca belirlenmekte ve uygulanmaktadır. Bu çalışmada, limanlarda yüke yönelik fiyatlandırma süreçlerini irdelemek, fiyatlandırmaya etki eden faktörleri ortaya çıkarmak üzere keşifsel ve kısmen de tanımlayıcı nitelikli ampirik bir araştırma yürütülmüştür. Araştırma kapsamında ağırlıklı nitel olmak üzere nicel araştırma yöntemlerini içeren bir model oluşturulmuştur. Dökme yük, genel kargo ve konteyner elleçleyen limanlar çalışma kapsamında örneklem olarak seçilmiştir. Fiyatlandırma sürecine etki eden çevre faktörlerinin liman yöneticileri tarafından ne şekilde algılandığını tespit etmek üzere nicel araştırma yürütülmüştür. Liman işletmelerinde fiyatlandırma süreçlerini irdelemek, dikkate alınan yaklaşımları ve etki eden faktörleri ortaya çıkarmak üzere "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" hazırlanmış ve liman yöneticileri ile görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler sonucu elde edilen bulgular; fiyatlandırma kararları, rekabet, müşteriler, lojistik ve ulaştırma altyapısı, yönetim yapısı, işletme içi faktörler, yük özelliği ve çeşitliliği, liman yatırımları, diğer ülke limanlarının izlenmesi ve fiyatlandırmaya ilişkin görüş ve öneriler temaları olarak değerlendirilmiştir. Kamu limanlarında temelde talebe göre fiyatlandırma yaklaşımının benimsendiği buna karşılık özel sektör tarafından işletilen limanlarda ise maliyete, talebe ve rakiplere göre temel fiyatlandırma yaklaşımlarının uygulandığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, ülkemizdeki limanların rekabetçi üstünlüklerinin artırılması için fiyatlandırmaya ilişkin önerilerde bulunulmuş ve bazı tartışma konuları oluşturulmuştur.