Türkiye'de gece ışıkları GSYİH tahminlemesi: İl ve ilçe GSYİH düzeyleri(2013-2023)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ANIL GÜZEL

Danışman: Fırat Gündem

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ülkemizde bulunan çeşitli veri kısıtları gerçekleştirilebilecek olan çalışmalar için engel oluşturmaktadır. İlçe GSYİH değeri ülkemizde yayınlanmamaktadır ve bu sebeple ilgili literatüre, kurum ve kuruluşlara katkıda bulunmak amacıyla gece ışıkları verileri kullanılarak 973 ilçeye ait GSYİH değerleri türetilmiştir. İlçelere ait GSYİH türetim sürecinde öncelikle illere ait gece ışıkları ve illere ait GSYİH değerleri arasında korelasyon analizi gerçekleştirilmiştir. İl gece ışıkları ve GSYİH değerleri arasındaki yüksek korelasyon ilişkisinin ardından iller için gece ışıkları ağırlıkları ile GSYİH değeri türetilmiş ve gerçek GSYİH değerleriyle karşılaştırılmıştır. İller için uygulanan GSYİH türetme işleminin yüksek korelasyonla sonuçlanması nedeniyle, ilçeler için ilgili illerine ait gece ışık ağırlıkları oluşturulmuş ve gece ışıklarının gerçek GSYİH değerleri üzerinden ilçelerin GSYİH değerleri türetilmiştir. Türetilen GSYİH değerleri ve SEGE skorları arasındaki korelasyon değerleri yüksek çıkmış ancak Artvin, Çanakkale, İzmir, İstanbul, Şanlıurfa ve Zonguldak illeri için korelasyon değerleri 0.50'nin altında değerler almıştır. Bu sebeple düşük korelasyon değerleri alan illere ait ilçeler için normalizasyon işlemi uygulanmıştır. Türetilen GSYİH değerlerinin ardından 2023 yılı için Random Forest makine öğrenmesi modeli ile tahminleme gerçekleştirilmiş ve katsayıların özellik değerleri gece ışıkları için 0.576, nüfus katsayısı için ise 0.423 ile sonuçlanmıştır.