Duygu farkındalığı ve duygu mitlerine yönelik ölçüm araçlarının ve duygu düzenlemeye yönelik bütünsel bir müdahale programının geliştirilmesi: Bir ön değerlendirme


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEHRA GEM

Danışman: ORÇUN YORULMAZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İki aşamadan oluşan bu çalışmanın ilk aşamasında duygu düzenleme konusunda önemli bir yeri olan duygu farkındalığı (Duygu Farkındalığı Anketi: DFA) ve duygu mitlerini (Duygu Mitleri Anketi: DMA) değerlendirmeye yönelik iki ölçüm aracının geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi hedeflenmiştir. Çevirim içi veri toplama yöntemiyle çalışmaya katılan 421 kişiden çalışmada yer alan duygu farkındalığı, duygu mitleri, duygu düzenleme, aleksitimi, psikolojik esneklik ve kişilik özelliklerini değerlendirmeye yönelik ölçüm araçlarını doldurmaları istenmiştir. Araştırma kapsamında geliştirilen DFA ve DMA için açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. DFA'nın 2 faktörlü bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir: olumlu duygulanım ve olumsuz duygulanım. DMA'nın ise tek faktörlü bir yapıda olduğu görülmüştür. Her iki ölçüm aracının ölçüt bağıntılı geçerliği ve eş zaman geçerliği diğer araçlarla ilişkisine bakılarak test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre her iki ölçüm aracının da geçerli ve güvenilir olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında ise duygu düzenlemeye yönelik bütünsel bir müdahale programı olan Bütünsel Duygu Düzenleme Eğitim Programı (B-DEP) geliştirilmiş; ardından, her grupta 7 öğrencinin yer aldığı ön-test, son-test kontrol gruplu bir araştırma deseninde programın etkisine yönelik bir ön değerlendirme yapılmıştır. B-DEP duyguları tanıma, olumsuz duygularla baş etme, olumlu duyguları arttırmaya yönelik çeşitli yöntemlerin uygulamasını içeren 5 oturumluk bir müdahale programıdır. Tüm katılımcılar uygulamalardan önce ve sonra duygu farkındalığı, duygu mitleri, duygu düzenleme güçlüğü ve psikolojik iyi oluşu değerlendiren ölçüm araçlarını doldurmuşlardır. Gruplar arası karşılaştırma analizlerinde sadece duygu mitlerinde anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Çalışma bulguları duygu farkındalığı, duygu düzenleme ve duygulara dair yanlı inanışların psikolojik iyi oluşa etkisiyle ilgili alanyazın çerçevesinde ele alınarak yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Duygu Farkındalığı, Duygu Mitleri, Bütünsel Duygu Düzenleme Eğitim Programı, Duygu Düzenleme, Psikolojik İyi Oluş.