KANSER DİRENÇLİ GENLERİN KEMİRİCİ TÜRLERİNDEKİ SELEKSİYONUNBELİRLENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SALVA ALIZADEH FARAHMAND
Danışman: Ferhat Matur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında, iki memeli türü olan Nannospalax ve Microtus üzerindeki pozitif ve negatif seleksiyonun genetik etkileri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Onspesifik gen (Stk11, Apc, Brca1, Brca2, Tp53, Axın1, Nfe2l2, Wt1, Mlh1 ve Chek2)üzerinde yapılan analizlerle bu genlerin pozitif mi yoksa negatif seleksiyonaltındamı olduğu belirlenmiş ve bu seleksiyon baskılarının genetik çeşitlilik ve adaptasyonsüreçlerine olan etkileri araştırılmıştır. DN/DS oranları hesaplanarak, genlerinevrimsel baskılar altında nasıl değişim gösterdiği ve bu değişimlerin biyolojikişlevler üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Negatif seleksiyonun etkisi altında olan genler, fonksiyon bozan mutasyonlarınelenmesiyle genom stabilitesini ve hücresel fonksiyonları koruyan kritik biyolojikişlevler için önem taşımaktadır. Bu genlerdeki düşük DN/DS oranları, bu işlevlerinmutasyonlardan korunarak stabil kaldığını göstermektedir. Pozitif seleksiyon altında olan genler ise, çevresel stres faktörlerine uyumsağlamayeteneği kazandıran adaptif değişiklikler göstermektedir. Bu tür genlerdeki yüksekDN/DS oranları, bu adaptif değişikliklerin evrimsel avantaj sağladığını göstermektedir. Nannospalax ve Microtus türleri, farklı çevresel koşullara uyumsağlamayetenekleriyle dikkat çekmektedir. Nannospalax, yeraltı yaşamına uyumsağlarken, Microtus ise soğuk iklimlere karşı adaptasyon göstermektedir. Bu türleringenetikyapısındaki evrimsel baskılar, pozitif ve negatif seleksiyonun rolünü açıkça ortayakoymaktadır. Negatif seleksiyon, hücresel işlevlerin düzgün çalışmasını sağlayarakbu türlerin sağlığını ve hayatta kalma yeteneklerini korurken, pozitif seleksiyonçevresel değişikliklere hızlı yanıt vermelerini sağlamaktadır. Bu çalışma, Nannospalax ve Microtus türlerinin genetik yapısını şekillendirenevrimsel baskılar hakkında anlayışımızı artırmakta ve bu türlerin adaptasyonstratejileri hakkında derinlemesine içgörüler sunmaktadır. Pozitif ve negatifseleksiyonun bu türlerin genetik yapısındaki etkilerini inceleyerek, genetikevrimindinamiklerini daha iyi anlamamıza olanak tanımaktadır. Bu bulgular, butürlerinevrimsel biyolojisi ve genetik çeşitliliği hakkında değerli bilgiler sunmaktadır. Anahtar kelimeler:Pozitif Seleksiyon, Negatif Seleksiyon, DN/DSOranı, Nannospalax, Microtus, Evrimsel Adaptasyon, Genom Stabilites