Animasyon destekli kavram karikatürlerinin kavramsal anlama, derse yönelik tutum ve sorgulayıcı öğrenme becerileri algılarına etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İlköğretim Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERTUĞ EVREKLİ
Danışman: ALİ GÜNAY BALIM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kavram karikatürleri yapılandırmacı fen ve teknoloji öğrenme ortamlarında kullanılabilecek, bireyin özümseme, uyumsama ve denge süreçlerini yaşamasına olanak sağlayarak kavramsal anlamalarına katkı sağlayabilecek araçlardan biri olarak gösterilebilir. Bu anlamda kavram karikatürleri üzerine özellikle son yıllarda pek çok araştırma gerçekleştirilmiş ve farklı açılardan etkililiğine yönelik bulgular elde edilmiştir. Bu çalışmada ise kavram karikatürlerinin animasyon destekli olarak kullanımının etkileri incelenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda araştırmada animasyon destekli kavram karikatürü kullanımının öğrencilerin kavramsal anlamaları, fen dersine yönelik tutumları ve sorgulayıcı öğrenme becerileri algıları üzerindeki etkileri ön test - son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılarak araştırılmıştır. İki deney bir kontrol grubuyla yapılan araştırma Manisa ilinin Demirci ilçesinde yer alan bir ortaokulda gerçekleştirilmiş olup uygulamaya üç sınıfta öğrenim gören toplam 51 öğrenci katılmıştır. Deney 1 grubunda (n=17) dersler fen ve teknoloji öğretim programı içerisinde animasyon destekli kavram karikatürleri kullanılarak, deney 2 grubundaki (n=17) dersler fen ve teknoloji öğretim programı içerisinde sadece kavram karikatürleri kullanılarak işlenmiştir. Kontrol grubunda (n=17) ise sadece fen ve teknoloji öğretim programında yer alan etkinlikler ile dersler sürdürülmüştür. Araştırma sonucunda kavramsal anlama düzeyi açısından deney 1 ve deney 2 grubunun düzeltilmiş son test puanlarının kendi arasında anlamlı bir farklılık göstermediği ancak kontrol grubuna göre her iki deney grubunun da puanlarının anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. Fen dersine yönelik tutum açısından son test ölçümleri incelendiğinde deney 1 grubu ile deney 2 grubu arasında anlamlı bir farklılık ile karşılaşılmamış ancak deney 1 grubunun kontrol grubuna göre tutum puanlarının anlamlı seviyede yüksek olduğu belirlenmiştir. Sorgulayıcı öğrenme becerileri algı puanları açısından son test ölçümleri incelendiğinde ise grupların son test düzeltilmiş sorgulayıcı öğrenme becerileri algı puanları arasında anlamlı bir farklılık ile karşılaşılmamasına karşın animasyon destekli kavram karikatürlerinin kullanıldığı deney 1 grubunun ön test son test puanlarının kendi içinde son test lehine anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda ise deney gruplarında yer alan öğrencilerin uygulamalara ilişkin görüşleri yarı yapılandırılmış görüşme formu ile alınmıştır. Analizler sonucunda öğrencilerin uygulamaların kendilerine katkıları ve kavram karikatürleri konusunda olumlu görüşlere sahip oldukları belirlenmiştir. Araştırmanın bir diğer boyutunda ise deney ve kontrol gruplarından seçilen (n=9) öğrencilerin üniteye ilişkin kavramsal anlama düzeyleri; kavramsal anlamaya yönelik yarı yapılandırılmış görüşme, kavram karikatürlerine ilişkin görüşme ve kavramsal anlama testleri bir arada analiz edilerek derinlemesine incelenmeye çalışılmıştır. Analizler sonucunda öğrencilerin bazı alternatif kavramalara sahip oldukları belirlenmiş ve bu kavramsal anlamaların nedenleri tartışılmaya çalışılmıştır. Araştırma sonucunda animasyon destekli kavram karikatürü kullanımının sadece kavram karikatürlerinin kullanımına göre kavramsal anlama ve tutum açısından doğrudan bir katkısının olmadığı söylenebilir. Ancak deney 1 grubu içerisindeki öğrencilerin ön testten son teste sorgulayıcı öğrenme becerileri algılarındaki değişimin ilerideki çalışmalarda daha detaylı araştırılması gereken bir konu olabileceği düşünülmektedir. Ayrıca çalışmada kontrol grubu ile yapılan karşılaştırmalarda kavram karikatürlerinin gerek animasyon destekli gerekse de yalnız kullanımının öğrencilerin hem kavramsal anlamaları hem de fen dersine yönelik tutumları üzerinde olumlu etkilerinin olduğuna ilişkin bulgular elde edilmiştir. Bulgular doğrultusunda kavram karikatürlerinin fen derslerinde kullanılabilecek etkili bir görsel araç olduğu düşünülmektedir.