Doğal ve retro-reflektif ipliklerle yarı-şeffaf kumaşların tasarımı ve üretiminde yenilikçi yaklaşımlar


Tezin Türü: Sanatta Yeterlik

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Tekstil Ana Sanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NESLİHAN YAŞAR

Danışman: NESRİN ÖNLÜ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Şeffaf ve yarı-şeffaf kumaşlar son otuz yılın merak uyandıran moda eğilimlerinden biri olmuş, kumaş tasarımcıları ve üreticileri tarafından özel olarak araştırılmıştır. Bunun nedeni şeffaf ve yarı-şeffaf kumaşların görsel illüzyonlar yaratması sonucu giyen kişiyi ya da kullanılan mekanı ilgi çekici göstermesidir. Çünkü yarı-şeffaf nesneler gibi yarı-şeffaf özellikler taşıyan kumaşlar, ardındaki nesneleri belli bir oranda görünür kılar. Tez konusunun amacı, bu alanda birbirinden farklı malzemelerden üretilmiş ipliklerin bir arada kullanılmaları ile dokuma yoluyla kumaşa yarı-şeffaf özellikler kazandıracak yeni tasarım ve uygulamalar oluşturmaktır. Tekstillerde şeffaflık kavramının irdelendiği birinci bölümde örme, nakış, aplike gibi teknikler ve devore lazer kesim gibi gelişmiş baskı teknolojilerinin yardımıyla üretilmiş şeffaf ve yarı-şeffaf kumaşların görünüm özelliklerinden yararlanılmıştır. Ayrıca geleceğin kumaşlarının üretileceği yeni giyilebilir teknoloji ürünü giysilerde şeffaf malzemeler ve tekstil sanatında şeffaf görünümlerin kullanılması gibi örneklere yer verilmiştir. Birinci bölümdeki diğer bir başlık, dokuma kumaşlardaki yarı-şeffaf görünümlerin özellikleridir. Şeffaf ve yarı-şeffaf dokuma kumaşların kumaş modası içinde önem kazanması ve gelişim aşamaları aktarılmaktadır. Birinci bölümde ayrıca şeffaf ve yarı-şeffaf kumaş özelliklerinin dokuma tekniği ile elde edilme yöntemleri üzerinde durulmuştur. Dokuma kumaşlarda, doku ve ışık etkileşimlerinin şeffaflık ve yarı-şeffaflık üzerine etkileri değerlendirilmiştir. Dokuma kumaş yapısını meydana getiren malzeme ve iplik, örgü, sıklık gibi tasarım elemanlarının kumaş dokusuna kazandırdığı şeffaf ve yarı-şeffaf etkiler incelenmiştir. Tasarım elemanları ile birlikte dokuma kumaşların üretiminde kullanılan tahar, armür, tarak düzenlemelerinin etkileri belirtilmiştir. Tasarım kavramının ele alındığı ikinci bölümde, çağdaş tasarım fikirlerinin oluşma süreci ve Bauhaus ile ilişkisi incelenmiştir. Bauhaus tasarım okulunda dokumacılığın, temel tasarım ilke ve unsurları ile buluşması sonucunda, endüstriyel tasarım sürecine geçiş yaptığından bahsedilmiştir. Ayrıca yaratıcılık kavramının tasarım kavramı içindeki önemi ve yaratıcılık yöntemleri değerlendirilmiştir. Son aşamada tez kapsamında tasarlanan ve üretilen yarı-şeffaf dokuma kumaşlar, yöntem, malzeme, deneysel çalışmalar ve tasarım süreci başlıkları altında aktarılmıştır. Tasarlama ve üretim aşamasında hangi yaratıcılık yöntemlerinin kullanıldığı, hangi malzeme ve ipliklerin hangi nedenlerle seçildiği, kumaş tasarımları ve üretimlerine son şeklini veren tasarım süreci ve deneysel çalışmalar ayrıntıları ile değerlendirilmiştir. Dokunan yarı-şeffaf kumaşlar bu kapsamda karşılaştırmalı olarak sorgulanmış, malzeme ve ipliğin, örgünün, farklı sıklık değerlerinin kumaşlarda meydana getirdiği yarı-şeffaf görünümleri etkileme biçimleri ortaya konmuştur. Türkçe anahtar Kelimeler: 1- Dokuma tasarımı 2- Yarı şeffaf kumaşlar 3- Moda 4- Yaratıcılık 5- İplik 5-