Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN KOYUNSEVER
Danışman: Nilgün Özçakar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Dünyada ve ülkemizde insidansı giderek artan kanserlerden biri de deri kanseridir. Ultraviyole ışınları deri kanserinin etiyolojisinde en önemli faktördür. Bu çalışmanın amacı bireylerin deri kanseri risk düzeyi, risk algıları ve risk algısını etkileyen faktörleri ve güneşten korunma davranışlarını belirlemektir. Yöntem: Kesitsel analitik desendeki bu çalışma İzmir Merkez İlçelerine bağlı aile sağlığı merkezlerine başvuran 18 yaş üstü bireyler ile yapılmıştır. Çalışmaya katılmaya gönüllü bireylere sosyodemografik özellikleri, deri kanseri risk düzeyi, risk algısı ile ilgili özellikleri içeren araştırmacı tarafından oluşturulan anket formu, Güneşten Korunma Davranış Ölçeği araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan 490 katılımcının 324'ü kadın (%66,1), yaş ortalaması 36.27±13.38 yıl, büyük çoğunluğunun evli (%76.3), %37.8'nün ilkokul ve altı eğitim düzeyine sahip olduğu saptanmıştır. Katılımcıların bildirimlerine göre yarısından fazlasının 2000TL ve altı geliri olduğu, %53,1'i herhangi bir işte çalışmadığı belirlenmiştir. Katılımcıların büyük çoğunluğu (%93.2), Deri Tipi 3 ve Deri Tipi 4 grubunda yer alan orta riskli bireylerdir. Deri kanseri için risk faktörlerinden olan ailede deri kanseri öyküsü olan birey yüzdesi %1 iken, deri kanserine yakalanmış birey yüzdesi %0.4 olarak bulunmuştur. Bireylerin %67.5'i vücudunda 10 ve altında bene sahip olduğunu ifade ederken, % 19.6'sı hayatının herhangi bir döneminde en az bir defa güneş yanığı geçirdiğini belirtmiştir. Katılımcıların %81.6'sı güneş alerjisi olmadığını, %98'i şüpheli bir deri eksizyonu yapılmadığını, %76.7'si de güneş lekeleri olmadığını belirtmiştir. Çalışmaya katılan bireylerden evli olanların, güneş lekesi olanların, deri eksizyonu öyküsü olanların risk algısı anlamlı olarak yüksek bulunmuştur . Kadınların, bekâr olanların, eğitim seviyesi ve gelir seviyesi yüksek olanların, ben sayısı fazla olanların anlamlı olarak daha fazla güneşten korunma davranışı sergilediği saptanmıştır. Aksine yaş arttıkça güneşten korunma davranışı anlamlı olarak azalmaktadır. Sonuç: Deri kanseri ile mücadelede hastalık hakkında toplumdaki riskli grupları, koruyucu önlemleri tanımlamak ve topluma tanıtmak gereklidir. Deri kanserinden sekonder korunma için erken tanı yanında kişilerin risk durumlarının farkında olması ve güneşten korunma davranışlarının yerine getirilmesi önemlidir. Bu kapsamda kişilerin kendi kendini muayene etmesi ve riskin doğru tanımlanması ile kişilerin güneşten korunma davranışlarını buna göre düzenlemeleri önerilebilir. Anahtar kelimeler: deri kanseri, birey risk algısı, güneşten korunma davranışı