Sosyal kimlik kuramı çerçevesinde sosyal değişimin algılanması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜRÜN PERÇİN BOYACIOĞLU
Danışman: Serap Akfırat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın genel amacı Sosyal Kimlik Kuramı çerçevesinde sosyal değişimin nasıl algılandığını etkileyen sosyal psikolojik değişkenleri tespit etmektir. Bu doğrultuda sosyal değişime yönelik olumlu veya olumsuz değerlendirmelerle ilişkili olduğu düşünülen değişkenlerin incelemesi amaçlanmaktadır. Çalışma iki farklı fakat tamamlayıcı araştırmadan oluşmaktadır. İlk çalışmada gerçek bir sosyal değişim olan öğretim üyeliği kadrolarıyla ilgili yeni yasal düzenlemeler ele alınmış ve kesitsel bir anket çalışması yürütülmüştür. Çalışmaya farklı üniversitelerden 175 akademisyen katılmıştır. Çalışmada sosyal değişimin hızı, grup özdeşimi, belirsizlik, meşruluk ve istikrar algısı değişkenlerinin sosyal değişimin olumlu/olumsuz algılanmasını nasıl yordadığını incelemek üzere, Yol Modeli ve düzenleyicili aracılık analizi yapılmıştır. İkinci çalışma varsayımsal bir sosyal değişimi konu edinen yarı deneysel bir çalışma olup, konusu kamuoyunda da gündeme gelen ve tartışılan psikologlar için meslek yasasıdır. Bu çalışmada sosyal değişimin hızının ve getireceği olumlu veya olumsuz sonuçların manipüle edildiği senaryolar oluşturulmuştur. Çalışmaya 279 psikoloji öğrencisi katılmıştır ve atandıkları senaryo koşullarına göre sosyal değişime ilişkin belirsizlik algıları, meşruluk algıları, olumlu ve olumsuz duyguları ve tehdit algıları ölçülmüştür. Çalışmada MANCOVA analizi yürütülmüştür ve takip analizleri olarak ANCOVA analizi ve bağımsız örneklemler T testleri yürütülmüştür. Bulgular bir bütün olarak ele alındığında, bireylerin sosyal değişimi olumlu algılamasında değişimin hızının, bireylerin siyasi yönelimlerinin, değişime ilişkin belirsizlik ve adillik algılarının etkili olduğu görülmüştür. Buna ek çalışmalar olarak sosyal değişimin olumlu değerlendirilmesinde değişimin bireylerin grupları için avantaj veya dezavantaj getirmesinin etkili olduğunu; bireylerin değişimi değerlendirirken belirsizlik, adillik, duygular ve tehdit algılarını kullandıklarını ortaya koymuştur. Anahtar kelimeler: Sosyal değişim, Sosyal Kimlik Kuramı