Türkiye'de kayıt dışı ekonomi oluşumuna yol açan vergi suçları ve bunların önlenmesine yönelik bir faaliyet olarak vergi denetim faaaliyeti
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASİN YILMAZ
Danışman: MUSTAFA SAKAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Genel kabul görmüş bir tanım olmamakla beraber yapılan tanımlamalar birlikte ele alındığında kayıt dışı ekonomi mal ve hizmet üretimine konu olan fakat ekonominin geleneksel ölçüm yöntemleriyle tespit edilemeyen, dolayısıyla da milli muhasebe hesaplarına dahil edilemeyen, ekonominin yerleşik kuralları dışında yürütülen ekonomik faaliyetlerdir, özellikle gelişmekte olan ülkelerde ekonomi alanındaki yasal düzenlemelerden ve vergilerden kurtulmak amacıyla ekonomik faaliyetlerin resmi kayıtlara yansımayacak şekilde gerçekleştirilmesiyle ortaya çıkar. Ekonomik birimler faaliyetlerini kayıt dışı alana taşımak için çeşitli yöntemler uygularlar, bu yöntemlerin bir kısmı ilgili mevzuattaki boşluklardan yararlanmak şeklinde ortaya çıkarken bir kısmı ise yasaların çizdiği çerçevenin dışına çıkılmak suretiyle gerçekleşir. Bu noktada ekonomik birimler yasaları ihlal ederek suç işlemiş olurlar. Vergi hukuku özelinde vergi suçu kavramı bu şekilde ortaya çıkar. Kayıt dışı ekonominin oluşmasının nedenleri her ülkenin özel şartlarına bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir. Türkiye açısından bakıldığında kayıt dışı ekonomi oluşumuna yol açan başlıca nedenleri yüksek enflasyon, uygulanan ekonomi politikaları, vergi oranlarının yüksekliği, gelir dağılımındaki adaletsizlik, siyasi tercihler, gelir idaresinin verimsiz yapısı, vergi denetim faaliyetinin etkin olmayışı şeklinde özetlemek mümkündür. Özellikle kayıt dışı ekonominin önlenmesi açısından hayati önemi bulunan vergi denetim faaliyetinin verimsiz olması ülkemizde kayıt dışı ekonomi ile mücadele konusunda önemli bir sorun oluşturmaktadır. Kayıt dışı ekonominin önlenmesi için mükelleflerin ekonomik faaliyetlerini kayıt dışı alana taşımaktan çekinmesinin sağlanması gerekmektedir ki bu da gelir idaresinin etkin bir vergi denetim sistemi oluşturarak denetim faaliyetinin caydırıcılığını arttırmasıyla mümkün olabilir. Bu çalışmada Türkiye'de kayıt dışı ekonomi oluşumuna yol açan bir unsur olarak gelir idaresi ve vergi denetim sistemi alanlarında yaşanan sorunlar ele alınarak kayıt dışı ekonominin önlenmesi açısından gelir idaresi ve vergi denetim sisteminde yapılması gereken yenilikler analiz edilmiştir. IV