Türkçe soru tümcelerinin öğretimi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT ÖZGEN
Danışman: VELİ DOĞAN GÜNAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde, Türkçe soru tümcelerinin yerini tartışarak; öğretimine ilişkin öneriler sunmaktır.Bu amaç doğrultusunda, Evrensel Dilbilgisi (Yetinmeci Çizgi Dil Kuramı) ve Bilgi Yapısı Kuramları çerçevesinde Türkçe soru tümcelerinin yapılanışı alanyazına gönderimlerde bulunarak incelenmiş; elde edilen kuramsal tartışmalar neticesinde, Türkçe soru tümcelerinin ayrıntılı bir sınıflaması oluşturulmuştur. Bu noktadan yola çıkılarak, farklı beceri düzlemindeki kırkbeş yabancı dil olarak Türkçe öğretimi kitabında, bu sınıflamanın ne ölçüde yer aldığı; soru tümcelerine yönelik bütüncül bir ünitenin yer alıp almadığı ve ne tür soru tümcelerine yer verildiği sorularına yanıt aranmıştır. Bu aşamadan sonra da soru tümcelerinin incelenen kitaplardaki görünümüne karşın, bir öğretim önerisi oluşturulmuş; bu çerçevenin içinden de ne-sorularına yönelik bir öneri uygulaması sunulmuştur.İncelemeler sonucu, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi kitaplarında, Türkçe soru tümcelerine bütüncül bir ünite ayrılmadığı, ayrılan bölümlerde de klasik betimlemelerden yola çıkılarak yalnızca evet/hayır ve ne-sorularına değinildiği; Türkçe soru tümcesi türlerinin metinler içerisinde yitip gittiği, ayrıntılı olarak betimlemelerinin sunulmadığı yargılarına ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra, Türkçenin sözdizimsel oynaklığının bilgi yapısı ile birebir ilintili olmasının, soru tümcelerinin klasik betimlemeler aracılığıyla öğretilemeyeceğine yönelik bir gösterge oluşturduğu tartışılmıştır.Son olarak, çalışmada sunulan ne-sorularına ilişkin öneri uygulamasının ilerideki materyal geliştirme çalışmalarına öncülük edebileceği üzerinde durulmuş; sonraki çalışmalar için, çeşitli yaş düzeyindeki öğrenicilerle çalışıp bu önerinin geçerliği hakkında bilgi edinilebileceği belirtilmiştir.