Rule-based natural language processing methods for Turkish

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ÖZLEM AKTAŞ

Danışman: YALÇIN ÇEBİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Dillerin biçimbilimsel özelliklerinin belirlenmesi için, dilin özelliklerini temsil edebilecek bir derlem gereklidir. İngilizce, Almanca, Çekçe gibi birçok dil için büyük ölçekli derlemler geliştirilmekte ve Doğal Dil İşleme (DDİ) alanlarında kullanılmaktadır, ancak, büyük ölçekli bir Türkçe derlem henüz geliştirilmemiştir.Bu çalışmada kural-tabanlı bir yaklaşım kullanılarak Türkçe için Doğal Dil İşleme yöntemleri geliştirilmiş ve yöntemleri gerçekleştirmek için Kural-Tabanlı Otomatik Derlem Oluşturma (en.: Rule-Based Automatically Corpus Generation (RB-CorGen)) adında bir altyapı oluşturulmuştur. RB-CorGen uygulamasını Türkçe üzerinde test etmek amacıyla, elektronik ortamda bulunan gazetelerden yaklaşık 95 milyon kelimelik köşe yazıları derlenmiş, Türkçe kökler, gövdeler ve ekler, Türk Dil Kurumu (TDK) ve Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dilbilim Bölümü'nden temin edilmiş, etiketler ve dilbilgisi kuralları da dilbilimi uzmanları tarafından oluşturularak XML yapısında kaydedilmiştir. Kural-Tabanlı Cümle Sonu Belirleme (RB-SBDT) ve Kural-Tabanlı Kelime Türü Belirleme (RB-POST) yöntemlerinin başarı oranları sırasıyla %99,66 ve %92 olarak belirlenmiştir. Oluşturulan kural sayısı arttıkça başarı oranlarının da arttığı gözlenmiştir.