Ebeveynlerin çocuk haklarına yönelik tutumları ile ilköğretim öğrencilerinin ahlaki olgunluk ve hoşgörü eğilimleri arasındaki ilişki
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMEL YEŞİLKAYALI
Danışman: VESİLE YILDIZ DEMİRTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, ebeveynlerin çocuk hakları konusundaki tutumları ile ilköğretim öğrencilerinin ahlaki olgunluk ve hoşgörü eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, İzmir İli, Karşıyaka İlçesi'nde alt, orta ve üst sosyo-ekonomik düzeyleri temsil eden 7 devlet ilköğretim okulu ile, özel ilköğretim okulunu temsil eden bir okulun 7. sınıf öğrencileri ve bu öğrencilerin ebeveynleri oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Yurtsever (2009) tarafından geliştirilen, üç alt boyuttan oluşan 'Çocuk Haklarına İlişkin Ebeveyn Tutum Ölçeği'; Dilmaç (1999) tarafından geliştirilen ve araştırmacı tarafından soru maddeleri beş başlık altında gruplandırılmış 'Ahlaki Olgunluk Ölçeği' ve Çalışkan ve Sağlam (2012) tarafından geliştirilen ve üç alt boyuttan oluşlan 'Hoşgörü Eğilim Ölçeği' kullanılmıştır. Araştırma verileri SPSS 17.0 paket program kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmada verileri analiz etmek üzere, grupları karşılaştırırken Kruskal Wallis ve Mann-Whitney U testi; iki değişken arasında anlamlı ilişki olup olmadığını belirlemede Spearman's Rho Analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucuna göre: ebeveynlerin çocuk haklarına yönelik tutumları, medeni durumlarına, algıladıkları gelir durumlarına ve çocuk sayılarına göre farklılık göstermemektedir. Ancak, 'Devlet Güvencesi ve Desteği' alt boyutunda erkek çocuklar lehine farklılaşmaktadır. Devlet Güvencesi ve Desteği tutum puanları, orta sosyo-ekonomik düzeydeki okul ebeveynleri lehine; 'Kendi Kendine Karar Verme' tutum puanları ise üst sosyo-ekonomik düzeydeki okul ebeveynleri lehine farklılaşmaktadır. Devlet ve özel okul ebeveynlerinin çocuk hakları tutumlarının ayrı ayrı karşılaştırılmasında, üst sosyo-ekonomik düzeydeki devlet okulları ebeveynleri ile özel okul ebeveyn arasında farklılık çıkmazken; özel okul ebeveynlerinin 'Kendi Kendine Karar Verme' tutum puanları, alt ve orta sosyo-ekonomik devlet okulu ebeveynlerinin tutum puanlarına göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre: ilköğretim 7. sınıf öğrencilerinin ahlaki olgunlakları cinsiyetlere göre karşılaştırıldığında sevgi boyunda; okulların sosyo-ekonomik düzeyine göre karşılaştırıldığında, iç huzur, şiddetten kaçınma davranışı ve doğru davranış boyutlarında farklılaşmaktadır. İlköğretim öğrencilerinin ahlaki olgunlukları ile ebeveynlerin çocuk hakları tutumları arasında çeşitli alt boyutlarda farklılaşmak üzere, doğrusal yönlü, zayıf ilişkiler bulunmaktadır. Dikkat çeken noktalardan biri, ebeveyn çocuk hakları tutumlarının tüm boyutları ile, çocukların ahlaki olgunluklarının iç huzur ve sevgi boyutlarında kesişmesidir. İlköğretim öğrencilerinin ahlaki olgunlukları ile ebeveynlerin çocuk hakları tutumları arasında ilişki, öğrencilerin öğrenim gördüğü okulun sosyo-ekonomik düzeyine göre farklılık göstermektedir. Bu ilişkinin en az görüldüğü grup, üst sosyo-ekonomik düzeydeki devlet okullarıdır. Araştırma sonuçlarına gore, ilköğretim öğrencilerinin hoşgörü eğilimi, empati alt boyutunda erkek öğrenciler lehine farklılaşmaktadır. Okulların sosyo-ekonomik düzeylerine gore, hoşgörü eğilimi en yüksek olan öğrenciler alt sosyo-ekonomik düzeydeki okullarda öğrenim gören öğrenciler, en düşük olanlar ise orta sosyo-ekonomik düzey okul öğrencileridir. Devlet okulu ve özel okul öğrencilerinin hoşgörü eğilimlerinin karşılaştırmasında, özel okul öğrencilerinin hoşgörü eğilimi, orta ve alt sosyo-ekonomik düzeydeki devlet okulu öğrencilerinin hoşgörü eğilimlerinden daha yüksektir. Ebeveynlerin çocuk hakları tutumlarının tüm boyutlarının, çocuklarının hoşgörü eğiliminin empati boyutu ile ilişkili bulunması dikkat çeken bir sonuçtur. Okulların sosyo-ekonomik düzeyine göre ebeveyn çocuk hakları tutumları ile çocukların hoşgörü eğilimleri arasındaki ilişki, sadece orta sosyo-ekonomik düzeydeki okullarda bulunmaktadır.