Muğla Kırsal Mimarisinin Araştırılması: Bozüyük Köyü Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİLAL GÜLNİHAL KAYA
Danışman: Ester Eti Akyüz Levi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kırsal yerleşimler bulundukları çevrenin fiziksel, sosyal, kültürel ve coğrafi özellikleri ile şekillenmiş alanlardır. Bu alanlar yerel ustalar tarafından geleneksel malzeme ve tekniklerle üretilen yapılara ve çevrelere sahiptir. Kültürel mirasın çarpıcı ögelerinden olan kırsal yerleşimlerin özgün, basit ve doğayla uyumlu yerel niteliklerinin korunarak gelecek nesillere aktarılması önemlidir. Halk mimarisinin yoğun olarak görüldüğü bu alanlar, günümüzde gittikçe bir örnekleşen yapılara karşıt, kendilerine özgü fiziksel çevre ve yaşam biçimleri ile öne çıkmaktadır. Tez kapsamında çalışma alanı olarak belirlenen Bozüyük Köyü, geleneksel yapı yoğunluğu ile önemli bir kırsal yerleşimdir. Muğla il merkezine 27 km uzaklıkta olan köy, özgün sokak dokusu ve mimarisiyle 1996 yılında İzmir II Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından kentsel sit alanı ilan edilmiştir. Tez çalışmasında, Bozüyük Köyü'nün geleneksel kırsal mimarisi ve sokak dokusu ayrıntılı bir şekilde incelenmiş ve örnek bir konut üzerinden koruma projesi geliştirilmiştir. Çalışma yöntemi olarak, Muğla'da ve yakın çevrede bulunan yapılar karşılaştırmalı şekilde incelenmiştir. Yöntem kapsamında alan çalışmaları ve literatür taraması araç olarak kullanılmıştır. Yerleşimin geleneksel mimarisinin ve dokusunun ayrıntılı incelenmesi için kentsel sit sınırları içinde kalan alanın analiz paftaları oluşturulmuş, koruma sorunları belirlenmiştir. Yöredeki mimari kültürün sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla, alandaki tescilli yapılar için envanter oluşturulmuştur. Yerleşimdeki geleneksel bir konut örnek seçilerek; rölöveleri çizilmiş, malzeme ve bozulma analizleri ile belgelemeler yapılmış ve bunlara yönelik müdahale kararları ile restorasyon projesi geliştirilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, yöredeki mimari kültürün sürdürülebilirliği için modern yaşamın gereksinimlerine uyum sağlayamayan mimariye yönelik öneriler sunmaktadır. Ancak bu önerilerin, yörenin sürdürülebilir kalkınması için yeterli olabilmesi, yalnızca tek yapı ölçeğinde değil, bütünsel bir kalkınma projesi veya alan yönetimi çerçevesinde ele alınmasıyla olanaklıdır. Yoksa, tekil örneklerin korunması ve iyileştirilmesi, bölgenin uzun vadeli gelişimini sağlamada yetersiz kalacaktır. Yapılan bu çalışmanın, Bozüyük kırsal mimari mirasının korunarak gelecek nesillere aktarılmasına katkı sağlaması umulmaktadır.