Epilepsi hastalarında sosyal bilişsel işlevler: klinik özelliklerle ilişkisi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sinirbilimler Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜLŞEN GÖKTAŞ

Danışman: BERNA BİNNUR AKDEDE

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma epilepsi hastalarının sosyal bilişsel işlevlerindeki bozulmalarlahastalığın klinik özelliklerive algılanan damgalanma düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın örneklemini İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Anabilim Dalı Yetişkin Nöroloji Polikliniği'ne başvuran kişiler arasından 48 kişi epilepsi tanısı almış hastave 49 kişi sağlıklı kontrol grubu oluşturmaktadır. Örneklem en az bir ay boyunca stabil ve ilaç tedavilerinde değişiklik yapılmamış hastalar arasından; sağlıklı kontrol grubu isehastanedeki polikliniklere başvurup herhangi tanı almayan kişiler arasından seçilmiştir. Bütün katılımcılardan çalışmaya katılmadan önce bilgilendirilmiş onam formu alınmıştır. Katılımcılar sosyodemografik veri formu doldurmuşlardır ve katılımcıların bilişsel işlevlerini değerlendirmek amacıyla nöropsikolojik test bataryası WKET, İST, SDÖT, RİSÖT ve Stroop Testi uygulanmıştır. Zihin kuramını ölçmek için GZOT,duygu algılamadaki bozulmalarını incelemek için YDTT ve YDAT uygulanmıştır. Katılımcıların damgalama düzeylerini belirlemek için Epilepside Stigma Ölçeği ayrıca katılımcıların depresyon düzeylerini ölçmek için BDÖ uygulanmıştır. Araştırma sonucunda bilişsel işlevleri ölçen testlerden İST, SDÖT, WKET, RİSÖT ve Stroop Testinde epilepsi hasta grubu sağlıklı kontrollere göre anlamlı düzeyde daha düşük bir performans göstermişlerdir. Sosyal Bilişsel İşlevler değerlendirilirken; GZOT, YDAT ve YDTT sonuçlarında epilepsi hastaları sağlıklı kontrollere göre anlamlı düzeyde daha düşük skor almışlardır.Epilepsi hastalarında YDTT skoru ile WKET skorları arasında, YDAT skoru ile RİSÖT skoru arasında ve GZOT skoru ile İST, SDÖT, RİSÖT ve Stroop test skorları arasında pozitif ve orta dereceli bir ilişki bulunmaktadır.Epilepsi hastalarında içsel damgalanma düzeyi arttıkça depresyon skorlarının anlamlı düzeyde yükseldiği saptanmıştır. Ayrıca zihin kuramı becerilerindeki bozulmalarla damgalanma seviyesinin doğru oranda arttığı gözlenlenmiştir. Çalışmanın sonucunda epilepsi hastalarında bilişsel ve sosyalbilişsel işlevlerin alt dallarından duygu tanıma, duyguları ayırt etme ve zihin kuramı becerilerinin belirgin düzeyde bozulduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca hastaların damgalanma düzeyleriyle zihin kuramındaki bozulmalar anlamlı düzeyde ilişkili bulgulanmıştır. Çalışma bilişsel ve sosyal işlevlerdeki bozulmaları inceleyerek, sonuçlarıyla bu konuda gelecekte yapılacak çalışmalara ve tedavi modellerine katkı sağlayacak niteliktedir. Anahtar Sözcükler: Epilepsi, Sosyal Biliş, Damgalanma, Bilişsel İşlevler