Turgutlu tarihi kent dokusunun incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA IŞIL MEŞE
Danışman: ESTER ETİ AKYÜZ LEVİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Turgutlu Gediz Ovası'nın verimli topraklarında kurulmuş, konumu itibariylestratejik öneme sahip bir ilçedir. E?96 karayolunun kuzey, güney yönünde ikiyeböldüğü yerleşim günümüzde 100 bini aşkın nüfusu bünyesinde barındırmaktadır.Osmanlı İmparatorluğu 19. yüzyılda İzmir- Basmane hattından sonra İzmir-Kasaba Temdidi Demiryolu adıyla ikinci demiryolunu Turgutlu'ya getirmiştir. Bubağlamda şehrin geçmişte oldukça gelişmiş bir durumda olduğu söylenebilir. Tarihboyunca verimli arazileri, ılıman iklimi sayesinde birçok uygarlığın yerleşmesineolanak tanıyan şehir, yine aynı özellikleri nedeniyle sürekli bir yıkıma maruzkalmıştır. Eşkıya saldırılarından, Celali isyanlarından etkilenen yerleşim, her büyükçaplı yıkımdan sonra yeniden yapılanmayı başarmıştır.En son olarak da, Kurtuluş Savaşı'ndaki Yunan Yangını'nda tamamen yananTurgutlu, kısa bir sürede yaralarını sarmıştır. Mimari ve kültürel mirasını neredeysetümüyle kaybeden yerleşimden günümüze ulaşabilen ender sayıdaki tarihi eserinbüyük çoğunluğu Cumhuriyet Dönemi'ne aittir. Çalışma kapsamında tespit vebelgeleme çalışmaları yapılan Turgutlu'nun mimari mirasının ne yazık ki tümüyleyok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu saptanmıştır. Koruma bilincininbenimsenmediği şehirde koruma karşıtı bir tutum göze çarpmaktadır. Korumayı bircezalandırma olarak gören halk ekonomik kaygılarla bir an önce eski eserleri çokkatlı apartmanlara dönüştürme çabasındadır. Turgutlu Belediyesi'nin de konuyagereken hassasiyeti göstermemesi sonucunda Turgutlu'nun mimari ve kültürel mirasıgün geçtikçe tarihe karışmaktadır.Bu bağlamda Turgutlu'nun mevcut tarihi eserlerinin saptanması ve belgelenmesikonusu bu tezde detaylı olarak ele alınmıştır. Turgutlu kent dokusu her yönüyle elealınmaya çalışılmış; mevcut kültürel miras incelenerek, gelecek nesillere aktarmanınyolları irdelenmiştir. Bu amaçla çalışma beş bölüme ayrılmıştır.Birinci bölümde; çalışmanın konusu açıklanmış; çalışmanın amacı, kapsamı,yöntemi, ilgili literatürdeki yeri ve kurgusu üzerinde durulmuştur.İkinci bölümde; Turgutlu kent dokusu; konumu, fiziksel, sosyo-ekonomiközellikleri gibi başlıklar altında ayrıntılı bir şekilde irdelenmiştir. Aynı zamanda bubölümde kentin tarihsel gelişimine yer verilmiştir.Üçüncü bölümde; Turgutlu'daki mevcut kültürel miras incelenmiş, araştırmalarfotoğraf ve haritalarla görsel olarak desteklenmiştir. Turgutlu'nun yerleşim dokususaptandıktan sonra yerleşimin doğal ve kültürel mirasını oluşturan eserler, doğalanıtlar, arkeolojik ve mimari değerler olarak üç başlık altında kapsamlı bir şekildeirdelenmiştir.Dördüncü bölümde Turgutlu'da son yıllarda gerçekleştirilen koruma uygulamalarıörneklerle açıklanmıştır. Doku ve tek yapı bağlamında odak çalışmalar planlarladesteklenerek her yönüyle ele alınmıştır. Sunulan önerilerle Turgutlu'nun tarihieserlerinin geleceğe aktarımına ilişkin çözüm yolları üretilmeye çalışılmıştır.Beşinci bölümde ise tez kapsamında incelenen bölümlerin genel birdeğerlendirmesi yapılmış ve elde edilen sonuçlar aktarılmıştır.