Abdülmecîd b. Nasûh Tosyevî'nin (ö. 1588) Risâle fî Tefsîri'l-Âyâti'l-Müteallıka bi't-Temsîl adlı risâlesinin (50b-98b arası) tahkîk ve tahlili
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İSA ALTIYAPRAK
Danışman: MUAMMER ERBAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada 16. yüzyılda yaşamış, başta Temel İslami Bilimleri olmak üzere birçok alanda eser kaleme almış olan, Ladik kasabası doğumlu Abdülmecîd Tosyevî'nin "Risâle fî tefsîri'l-âyâti'l-müteallıka bi't-temsîl" adlı eserinin tahkiki ve tahlili yapılmıştır. Müellif nüshası esas alınarak eserin muhtevası, yöntemi ve kaynakları hakkında bilgi verilmiştir. Müellif, "mesel" lafzının geçtiği kırk beş ayeti risalesinde toplamıştır. Bu ayetlerin tefsirini yaparken başta Beyzavî tefsiri olmak üzere, çeşitli dirayet ve rivayet tefsirlerinden alıntılar yapmıştır. Ayrıca babasının Zeynîlik tarikatının postnişlerinden olması sebebiyle tasavvufî bir ortamda yetişen müellifin, işârî tefsirlerden de oldukça faydalandığı görülmektedir. Risalede ayetin ayetle, hadisle, şiirle tefsirine rastlanmaktadır. Bazı ayetlerin tefsiri yapılırken kıraat farklılıklarına ve irâb tahlillerine yer verilmiştir. Risalede Fıkhî ve kelamî açıklamalar oldukça azdır. Tek nüsha üzerinden yapılan tahkik çalışmasında metnin daha anlaşılır hale getirilmesi hedeflenmiştir. Alıntılanan kısımlar ilgili kaynak ile karşılaştırılarak doğru bir metin ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Şiirlerin kime ait olduğu tespit edilmeye çalışılmış ve hadislerin kaynakları belirtilmiştir. Günümüz Arapça yazım kurallarına uygun olmayan kelimeler düzeltilip dipnotta belirtilmiştir. Ayrıca ana metinden olmayan sayfa kenarı notlar hamiş olarak dipnotta gösterilmiştir. Çalışma giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, yöntemi, kaynakları ve müellif hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde risalenin temel konusunu oluşturan mesel-temsil kavramlarının kavramsal çerçevesine, tanımlarına ve çeşitlerine, kavramlar arası ilişkilerine değinilmiştir. İkinci bölümde tahkikini ve tahlilini yaptığımız risale; muhteva, metot, kaynak yönünden tanıtılmış ve tahkikte takip ettiğimiz metot açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ise tahkikli Arapça metin verilmiştir. Çalışmamız sonuç ve kaynakça ile bitirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Tefsir, Kur'an, Abdülmecîd b. Nasuh, Tosyevî, Mesel, Temsil, Temsili Anlatım, Risâle fî tefsîri'l-âyâti'l-müteallıka bi't-temsîl.