Batı ve Türk sinemasında "Faust" konusunun alımlaması: Atıf Yılmaz'ın "Arkadaşım Şeytan" ve Taylor Hackford'un "Şeytanın Avukatı" adlı filmleri üzerine bir inceleme

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATİH REHBER

Danışman: HÜLYA KAYA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın temel amacı, Batı edebiyat tarihi boyunca çeşitli yazarlar tarafından işlenen ve Batı sinemasında da önemli bir yeri olan Faust konusunu ele alan eserlerle Türk ve Batı sinemasındaki mevcut uyarlamaları arasında karşılaştırmalar yaparak, Batılı bir konunun Türk kültürü ve sanatında alımlama biçimini ortaya koymaktır. Faust konusu iyi ve kötü arasındaki ilişki, insanoğlunun sınırlılığı, ruh ve beden arasındaki denge sorunsalı ve dünya ile evreni anlamlandırma çabası gibi insanlığın belki de varoluşundan bu yana üzerine düşündüğü meseleleri irdelemesi açısından köken itibariyle antik dönemlere kadar dayanmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın ilk bölümünde edimleri açısından Faust figürünün öncüleri olarak değerlendirilebilecek kurmaca figürler ile tarihsel şahsiyetlere değinilmiş ve edebi Faust figürüne katkıları ortaya konmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde ise ilk olarak Christopher Marlow'un Doktor Faustus'un Acıklı Öyküsü adlı eseri Faustus ve Mephistophilis figürlerinin temsil ettiği değerler ve şeytanla anlaşma motifi üzerinden Rönesans dönemi kapsamında incelenmiştir. Bunun ardından Johann Wolfgang von Goethe'nin Faust eseri Frankfurt Okulu'nun Aydınlanma eleştirisi üzerinden incelenerek çalışmanın üçüncü bölümünde yapılacak olan karşılaştırmalara temel oluşturulmuştur. Çalışmamanın son bölümünde ise Faust konusunun Türk sinemasına uyarlaması olan Atıf Yılmaz'ın Arkadaşım Şeytan filmi ile Batı sinemasına uyarlaması olan Taylor Hackford'un Şeytanın Avukatı filmi şeytan figürleri, Faust çeşitlemeleri, şeytanla pazarlık ve şeytanla anlaşma motifleri üzerinden karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.