Okul öncesi dönem 48-72 aylık çocukların dijital medya ekranını problemli kullanımlarının ve sosyal becerilerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Bilimler Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA BAKIRCI
Danışman: Duygu Çetingöz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, okul öncesi dönem 48-72 aylık çocukların dijital medya ekranını problemli kullanımları ile sosyal beceri düzeylerinin belirlenmesi, dijital medya ekranını problemli medya kullanımları ve sosyal becerilerinin çeşitli değişkenlerle arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evreni elde edilen sonuçların objektif olmasını sağlamak amacıyla random örnekleme yöntemiyle 2022-2023 eğitim öğretim yılında İzmir iline bağlı bağımsız anaokullarına devam eden, normal gelişim gösteren 48-72 aylık 460 çocuktan oluşmuştur. Araştırmada veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Problemli Medya Kullanım Ölçeği Kısa Form ve Sosyal Beceri Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre cinsiyet, yaş, baba eğitim durumu, annenin hafta içi ve hafta sonu medya kullanım süresi, değişkeninin problemli medya kullanımı ve sosyal beceri üzerinde etkili olmadığı tespit edilmiştir. Çocuğun okul öncesi kurumuna devam etme süresinin problemli medya kullanımı üzerinde etkisinin olmadığı ancak hakkını arama alt boyutunda sosyal beceriler üzerinde 2 yıl ve üzeri olan çocukların etkisinin olduğu saptanmıştır. Anne eğitim durumunun problemli medya kullanımı üzerinde etkili olmadığı ancak sosyal becerilerin öz kontrol alt boyutunda ortaokul ve altı eğitim seviyesine sahip annelerin ortalama puanının daha düşük olduğu belirlenmiştir. Kardeş sayısının problemli medya kullanımı üzerinde etkisinin olabileceği fakat sosyal beceriler üzerinde belirgin bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Çocuğun ilgi alanlarının problemli medya kullanımı üzerinde belirgin bir etkisi olmadığını, ancak sosyal becerilerin bazı alt boyutlarında, özellikle öz kontrolde, farklı ilgi alanlarına sahip çocuklar arasında anlamlı farklılıklar olabileceği saptanmıştır. Babanın hafta içi ve hafta sonu medya kullanım süresinin ve çocuğun en sık kullandığı görsel medya araçlarının problemli medya kullanımı üzerinde etkili olabileceğini, ancak sosyal beceriler üzerinde belirgin bir etkisi olmadığı tespit edilmiştir. Çocuğun hafta içi medya kullanım süresinin problemli medya kullanımı ve sosyal becerileri üzerinde etkisinin olduğu bulunmuştur ancak çocuğun hafta sonu medya kullanım süresinin problemli medya ekranı üzerinde etkili olduğu, sosyal beceriler üzerinde belirgin bir etkisinin olmadığı saptanmıştır. Çocuğun en sık kullandığı görsel medya türlerinin çocukların problemli medya kullanımı üzerindeki etkisinin olduğu ancak sosyal beceriler üzerinde genel bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Sosyal beceri ile problemli medya kullanımı arasında düşük seviyede negatif ilişki saptanmıştır. Çocukların dijital medya ekranını problemli kullanım düzeyleri, sosyal beceri düzeylerini anlamlı ve negatif şekilde etkilemektedir. Sosyal beceri arttıkça problemli medya kullanımının azaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan araştırmanın sonuçları göz önünde bulundurularak araştırmacılara, ebeveynlere ve öğretmenlere tavsiyeler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Eğitim, Dijital Medya, Medya Ekranının Problemli Kullanımı, Sosyal Beceri