Bipolar bozuklukta dürtüselliğin affektif biliş, nörobiliş, sosyal biliş ve affektif mizaç üzerine etkilerinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sinirbilimler, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYBÜKE KÜÇÜKAKDAĞ

Danışman: İbrahim Emre Bora

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın amacı; yüksek ve düşük dürtüselliği olan bipolar bozukluk hastalarında affektif ve nörobilişsel işlevlerin ve affektif mizaç tiplerinin kendi aralarında ve sağlıklı kontrollere göre nasıl farklılaştığını incelemektir. Çalışmanın örneklemi; 33 yüksek dürtüselliğe sahip bipolar (YBB), 34 düşük dürtüselliğe sahip bipolar (DBB) ve 36 sağlıklı kontrolden (SK) oluşmuştur. Hastalar, BDÖ-11 toplam puanlarına göre iki gruba ayrılmıştır. Nörobiliş değerlendirmesinde PBBTT, ST ve İST; affektif biliş değerlendirmesinde GZOT, İT, YİGT, SODPT, DÖTT, PETT, SNÖ, İDDAÖ ve ÖİESG kullanılmıştır. Affektif mizaç, TEMPS-A kullanılarak değerlendirilmiştir. PBBTT ve zihin kuramı testlerinde her iki hasta grubu da SK grubundan daha düşük puan almıştır. İki grup da nötr göz ifadelerini değerlendirirken SK'ya göre daha fazla hata yapmış, İT'de daha fazla hiper ve hipomentalizasyon hatası yapmıştır. YDB grubunun SODPT toplam puanı açısından SK'dan daha başarısız olduğu görülmüştür. Vücut hareketlerinin değerlendirildiği maddelerde ise her iki hasta grubu da SK'ya göre düşük puan almıştır. Ayrıca iki hasta grubu da pozitif değerlikli yüz ifadelerini SK'ya göre daha az güvenilir olarak değerlendirmiştir. Sosyal bilginin değerlendirilmesinde hasta grupları SK'ya göre daha düşük puan almış, daha fazla hata yapmıştır. YDB grubunun negatif ve pozitif maddelere SK grubundan daha az durumsal atıf yaptığı görülmüştür. Duygu tanımada her iki grup da SK'ya göre düşük puan almıştır. YDB grubu üzüntülü, DDB grubu korkulu yüz ifadelerini tanımada SK'ya göre başarısız olmuştur. ÖİESG'de iki hasta grubu da ödül ihtimali ve miktarı yüksek olduğunda SK'ya göre daha az zor görev seçimi yapmıştır. YDB grubunun depresif, siklotimik, irritabl ve anksiyöz mizaç puanları DDB ve SK grubuna göre daha yüksektir. Sonuç olarak bu araştırma, bipolar hastalarda dürtüsellik düzeyinin bilişsel işlevlere etkisinin anlaşılmasında gelecek çalışmalar için yol gösterici olabilir.