Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sinirbilimler Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DENİZ YERLİKAYA
Eş Danışman: İBRAHİM ÖZTURA, GÖRSEV YENER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Obstrüktif uyku apne sendromu (OSAS), tedavi edilmeyen olgularda bilişsel bozukluklara sebep olan bir uyku bozukluğudur. Bu çalışmada OSAS'da bilişsel bozuklukların nöropsikolojik değerlendirme (NPD), olaya ilişkin osilasyonlar (OİO) ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG) teknikleri ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 18-55 yaş aralığında 74 ağır OSAS olgusu ve 45 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Tüm katılımcıların bilişsel işlevleri ayrıntılı bir nöropsikolojik test bataryası ile değerlendirilmiştir. Ardından, işitsel ve görsel seyrek uyaran paradigması kullanılarak EEG kayıtları alınmıştır. Olgular MRG çekimi için yönlendirilmiştir. Olaya ilişkin osilasyonların incelenmesinde seçici filtreleme, olaya ilişkin spektral pertürbasyon (ERSP) ve demeler arası faz koheransı (ITC) olmak üzere üç analiz tekniği kullanılmıştır. MRG analizlerinde ise kortikal ve subkortikal yapıların gri cevher hacimleri ölçülmüştür. NPD bulguları incelendiğinde, OSAS olgularının Öktem Sözel Bellek Süreçleri Testi anlık ve toplam hatırlama puanları, saat çizme testi puanları ve basit şekil kopyalama testi skorlarının sağlıklı kontrollere kıyasla azaldığı bulunmuştur (p<0.05). OİO analizlerinde ise delta, teta, alfa, beta ve gama frekans aralıklarında OSAS olguları ile sağlıklı kontroller arasında fark saptanmıştır. MRG analizlerinde gündüz aşırı uykululuk semptomu olan OSAS olgularının sağ kaudat nükleus hacminin sağlıklı kontrollerden düşük olduğu bulunmuştur. Bu fark, Bonferroni düzeltmesi sonrasında anlamlılığını korumamıştır (p=0.065). Bu çalışmadan elde edilen temel sonuç OSAS olgularında NPD ve MRG ile henüz tespit edilemeyen erken bilişsel etkilenmelerin elektrofizyolojik yöntemler ile tespit edilebileceğini göstermektedir. Aynı zamanda, OSAS olgularının beyin osilatuar yanıtları Alzheimer Hastalığında gözlenen yavaş frekanslarda düşüş ve hızlı frekanslarda artış paternine benzer bulunmuştur. OSAS, Alzheimer hastalığı için risk faktörü olarak bildirilmektedir. Sonuç olarak bu çalışma ile erken tanı ve tedavinin önemi vurgulanmış ve OSAS'ın, Alzheimer hastalığı için müdahale edilebilir bir risk faktörü olabileceği bildirilmiştir.