Duygusal zeka ve sınıf iklimi arasındaki ilişki
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLKNUR DURDU
Danışman: SEMİHA ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Duygusal zekâ en bilinen tanımıyla duyguları akıllıca kullanma sanatıdır. Sınıf iklimi bir sınıfı diğerinden ayıran o sınıfa özgü özelliklerin tamamıdır. Bu araştırmanın amacı ise; ortaokul öğretmenlerin kendi duygusal zekâlarına ve sınıf iklimine ilişkin algı düzeylerini belirlemek, bu algı düzeylerinin onların cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, branş ve öğrenim düzeyi değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılık gösterip göstermediğini tespit etmek ve duygusal zekâ ve sınıf iklimi arasındaki ilişkinin saptamak ve duygusal zekâ boyutlarının sınıf iklimini hangi düzeyde yordadığını incelemektir. Araştırmanın evreni 2014-2015 eğitim öğretim yılında İzmir ili Buca ilçesinde bulunan resmi ortaokullarda görev yapan öğretmenlerden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise söz konusu okullarda görev yapan 224 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Bar-On Duygusal Zekâ Ölçeği (Bar-On EQ-i)", "Sınıf İklimi Ölçeği'', ''Kişisel Bilgi Formu'' kullanılmıştır. SPSS programında çözümlemede grupların aritmetik ortalama ve standart sapmaları hesaplanmıştır. Ortalamalar arasındaki farkın önemli olup olmadığını anlamak amacıyla t testi, varyans çözümlemesi yapılmış; gruplar arasında fark varsa bu farkı belirlemek için Scheffe çoklu karşılaştırma testi kullanılmıştır. Değişkenler arasında ilişki ve yordama derecesinin hesaplanmasında Pearson Momentler Çarpımı Korelâsyon Katsayısı (r) ve çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Araştırmanın bulguları aşağıdaki gibi özetlenebilir: Öğretmenlerin kendi duygusal zekâlarına ilişkin algı düzeyleri "katılıyorum" aralığında algılanmıştır. Öğretmenlerin kendi duygusal zekâlarına ilişkin algıları ölçek genelinde ve tüm alt boyutlarda kadın öğretmenler lehine; ölçek genelinde, "kişilerarası beceriler", "uyumluluk" ve "genel ruh hali" boyutlarında genç öğretmenlerin lehine; ölçek genelinde, "kişisel farkındalık" ve "stresle başa çıkma" boyutlarında sözel ağırlıklı branşların lehine; ölçek genelinde , "uyumluluk" ve "genel ruh hali" boyutlarında göreve yeni başlayan öğretmenlerin lehine farklılık göstermektedir. Bunun yanında öğrenim düzeyine göre yalnız "uyumluluk" boyutunda üniversite muzunu öğretmenler öğretmen okulu mezunlarına göre kendi duygusal zekâlarını daha olumlu algılamaktadırlar. Öğretmenlerin sınıf iklimine ilişkin algıları "katılıyorum" düzeyindedir. Öğretmenlerin sınıf iklimine ilişkin algıları "ilişki" boyutunda kadın öğretmenlerin lehine; "ilişki" boyutunda en genç öğretmenlerin lehine; ölçek geneli ile "ilişki" ve "sistemi koruma ve geliştirme" boyutlarında sözel ağırlıklı branşlardaki öğretmenlerin lehine; ölçek genelinde ve "ilişki" boyunda göreve yeni başlayan öğretmenlerin lehine anlamlı farklılık göstermektedir. Öğrenim düzeyine göre ölçek genelinde ve alt boyutlarda anlamlı farklılık bulunmamaktadır. Öğretmenlerin algılarına göre kendi duygusal zekâları ile sınıf iklimi arasında orta düzeyde pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Duygusal zekânın "kişisel farkındalık", "kişilerarası beceriler", "uyumluluk", "stresle başa çıkma" ve "genel ruh hali" boyutları ile sınıf iklimin "sistemi koruma ve geliştirme" boyutu arasında pozitif yönde yüksek düzeyde bir ilişki var iken, "ilişki" boyutu arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki bulunmaktadır. Duygusal zekanın diğer boyutlarıyla sınıf ikliminin "kişisel gelişme ve oryantasyon" boyutu arasında pozitif yönde orta düzey bir ilişki varken, "stresle başa çıkma" boyutuyla arasında pozitif yönde düşük düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. Duygusal zekânın boyutları, "sistemi koruma ve geliştirme" boyutunu önemli ölçüde yordamaktadır. Sonuçlara göre "uyumluluk", "kişilerarası beceriler", "stresle başa çıkma", "genel ruh durumu" ile "kişisel farkındalık" boyutları sınıf iklimin "ilişki" ve "kişisel gelişme ve oryantasyon" boyutlarını orta düzeyde yordamakta iken, "sistemi koruma ve geliştirme" boyutunu önemli ölçüde yordamaktadır. Öğretmenlerin duygusal zekâlarına ilişkin algı düzeylerini artırmada öğretmenlere duygusal zekâ kavramının önemi anlatılmalı ve bu konuda çeşitli seminerler, konferanslar düzenlenmelidir. Öğretmenlerin sınıf iklimine ilişkin algılarını artırmada öğretmenlere sempozyumlar düzenlenmeli ve sınıf ikliminin öneminin anlatıldığı kurslar verilmelidir. Anahtar Kelimeler: Duygu, Zekâ, Duygusal Zekâ, Sınıf, Sınıf İklimi