Türkiye'de faiz oranlarının vade yapısı ve makroekonomik belirleyicileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OSMAN TÜZÜN
Danışman: HAKAN KAHYAOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı Türkiye'de faiz oranlarının vade yapısının ortaya çıkarılması ve vade yapısına etki eden makroekonomik değişkenlerin belirlenmesidir. Faiz oranlarının vade yapısı getiri eğrisi aracılığıyla analiz edilmektedir. Getiri eğrisi analizi, enflasyon bekleyişleri ve faiz oranının öngörülmesi konusunda bilgi sunmaktadır. Getiri eğrisinin tahmin edilmesinde literatürde en yaygın kullanılan yöntemler olan Nelson-Siegel ve Nelson-Siegel'in genişletilmiş formu olan Svensson getiri eğrisi tahminleme yöntemleri kullanılmaktadır. Getiri eğrisinin tahmininde Türkiye'de 2003 (Ocak) - 2018 (Mayıs) dönemlerini kapsayan çeşitli vadelerdeki risksiz faiz oranları olarak tanımlanan Devlet İç Borçlanma Senetlerine (DİBS) ait faiz oranları kullanılmaktadır. Getiri eğrisinin tahmin edilmesinin ardından, Türkiye'de faiz oranlarının vade yapısının hangi makroekonomik değişkenler tarafından belirlendiği analiz edilmektedir. Bu kapsamda Svensson getiri eğrisinden elde edilen parametreler makroekonomik değişkenlerle birlikte analize dahil edilmektedir. Söz konusu analiz, doğrusal olmayan bir yöntem olan; Eşik VAR (Threshold VAR-TVAR) tekniği ile gerçekleştirilmektedir. TVAR tekniği eşik değişken için tespit edilen eşik değeri dikkate alarak iki farklı rejim belirlemektedir. Belirlenen her iki rejim için de etki-tepki fonksiyonları ve varyans ayrıştırması bulguları raporlanmaktadır. Çalışmanın bulgularına göre getiri eğrisinin seviye parametresi enflasyon değişkeni tarafından, eğim parametresi ise çıktı açığı tarafından belirlenmektedir. Eğrilik 1 ve eğrilik 2 parametrelerinin ortak belirleyicileri CDS değişkenidir. Ayrıca eğrilik 1 değişkeni çıktı açığından da etkilenirken, eğrilik 2 değişkeni enflasyon değişkeninden de etkilenmektedir. Bununla birlikte üst rejimde getiri eğrisi-makroekonomi ilişkisi zayıflamaktadır. Rejimler arasındaki farklılaşma Türkiye'de faiz oranlarının vade yapısının makroekonomik değişkenlerden asimetrik olarak etkilendiğini göstermektedir. Getiri eğrisinin makroekonomik belirleyicilerinin asimetrik etkileri Türkiye'de faiz oranlarının vade yapısının genel olarak dış şoklar tarafından belirlendiğini göstermektedir. Bu nedenle politika yapıcıların getiri eğrisi-makroekonomi bağlantısını güçlendirici kararlar almaları gerekmektedir. Para ve maliye politikalarının uyumlaştırılması, merkez bankası kredibilitesinin artırılması ve esnek döviz kuru rejiminden ödün vermeden etkin döviz kuru politikası uygulanması önerilmektedir. Ayrıca TCMB'nin ortaya çıkan şokları anlık olarak içselleştirip gerçek zamanlı bir getiri eğrisi hesaplayarak paylaşması gerekmektedir. Anahtar Sözcükler: Faiz Oranlarının Vade Yapısı, Getiri Eğrisi, Eşik VAR