Okul öncesi dönemde potansiyel üstün zekalı çocukların belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FİLİZ KARADAĞ
Danışman: BURAK KARABEY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Özel eğitimde bireylerin tanılarının erken alınması, bireyin sosyal ve bilişsel açıdan gelişimlerinde önemli bir etmendir. Üstün zekâlı/yetenekli bireylerin belirlenmesinde kullanılan birçok farklı türde ölçek bulunmaktadır. Bu ölçekler ile tanılanan bireylere özgü programlar geliştirilmekte ve bireyin ilgili/yetenekli olduğu alanda gelişimine ivme kazandırılmaktadır. Ülkemizde üstün zekâ/yetenekli bireylerin tanılamasında genel olarak zekâ testleri kullanılmaktadır. Ancak zekâ testleri özellikle okul öncesi ve ilkokulun erken sınıflarında bulunan bireylerin tanılanmasını zorlaştırmaktadır. Bu nedenle ülkemizde okul öncesi dönemdeki çocukların tanılanmaları gelişim ölçekleri ile sağlanmakta ve bu tanı çocuğun zekâ alanının saptanmasında yetersiz kalarak çocuğun eğitimine erken müdahaleyi zorlaştırmaktadır. Bu çalışmanın amacı, ülkemizde okul öncesi dönemde potansiyel üstün yetenek/zekâya sahip çocukların nasıl belirlendiğinin incelenmesi ve okul öncesi dönemde 4-6 yaş aralığındaki çocukların üstün zekâ/yetenek potansiyellerini belirlemek amacıyla "Gifted Rating Scale Preschool Kindergarten Form" ölçme aracının uyarlanması, güvenirlik ve geçerlik çalışmalarının yapılmasıdır. Çalışmada ülkemizde okul öncesi dönemde potansiyel üstün yetenek/zekâya sahip çocukların nasıl belirlendiğinin belirlemek amacıyla alan araştırması yapılmıştır. Buradan elde edilen bilgilerden yola çıkılarak okul öncesi dönemde üstün zekâlı/yetenekli çocukların belirlenmesine olanak sağlayan ve yurtdışında yaygın bir şekilde kullanılan "Gifted Rating Scale-Preschool/Kindergarten" ölçeğini dilimize uyarlanarak güvenirlik ve geçerlik çalışması yapılmıştır. Çalışmanın örneklemini 2014-2015 eğitim-öğretim yılında İzmir ilinde okul öncesi eğitim öğretime devam eden 390 öğrenci ve bu kurumlarda eğitim veren 30 öğretmen oluşturmuştur. Araştırma verileri 15 anasınıfı ve okulöncesi kurumundan toplanmıştır. Çalışmaya katılan öğretmemler her bir öğrencileri için dilimize uyarlanan Gifted Rating Scale-Preschool/Kindergarten ölçeğini doldurmuştur. Ülkemizde okul öncesi dönemde üstün zekâlı/yetenekli çocukların belirlenmesine yönelik bulgulardan elde edilen bilgilere göre sürecin aday gösterme, ön değerlendirme, grup tarama, bireysel inceleme, kayıt ve yerleştirme şeklinde gerçekleşmektedir. Araştırmada veri analizinde güvenirlik çalışmaları için iç tutarlılık katsayıları değerleri bulunmuştur. Geçerlik çalışmalarında, kapsam ve yapı geçerliği işlemleri gerçekleştirilmiştir. Analizler SPSS 21.0 ve AMOS 22.0 programları ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda, dilimize uyarlanan Gifted Rating Scale-Preschool/Kindergarten ölçeğinin güvenilir ve geçerli bir değerlendirme aracı olduğu saptanmıştır. Elde edilen değerler Amerika ve Çin örnekleri ile karşılaştırıldığında sonuçların benzer olduğu saptanmıştır. Anahtar sözcükler: üstün zekâ, üstün yetenek, tanılama, okul öncesi