Postmodern alımlama estetiği: José Saramago'nun "Kabil" adlı romanı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DAMLA PEHLİVAN

Danışman: HÜLYA KAYA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Değişen dünyamızla birlikte değişen ve gelişen edebi anlayışımız ve külliyatımız, oldukça önemli bir öğe olarak okurun ön plana çıkmasını getirmekte ve aynı zamanda da vurgulamaktadır. Bu değişim çerçevesinde, edebiyat biliminin de yeni yollar keşfederek daha kapsayıcı olacak ve özellikle de doğası gereği bulmacamsı ve oyuncu olan postmodern eserlere yaklaşacak yeni bakış açılarından faydalanması gerekir. Aslen kökensel olarak modern bir kuram olan alımlama estetiğinin bu yeni bakış açılarından biri olmak açısından büyük bir potansiyeli bulunmaktadır. Ancak kuramın detaylı bir incelemesinin sonucunda, postmodernizmle bağdaşmayan yanlarının da olduğu, dolayısıyla da postmodern bir bakış açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiği görülmektedir. Böylece, burada José Saramago'nun Kabil adlı romanıyla örnekleyeceğimiz üzere ironik, parodik, üstkurmacacı ve yapısökümcü postmodern eserlere, hem postmodernizmin gelişim sürecini hem de ilerleyişini kapsayacak şekilde yazar ve metnin bağlamını da ele almak ancak edebiyat eserinin okurla iletişimi sonucunda belirlendiğini ve bu süreçte alınan estetik hazla değer kazandığını incelemek ve gözler önüne sermek mümkün olacaktır. Bu çalışma, alımlama estetiğinin postmodernizm açısından gerek eksik gerekse doğru yanlarını öne çıkarmak için öncelikle postmodernizm sürecinin, sonrasında da Kabil romanı üzerinden yazarın, metnin ve okurun bağlamlarının nasıl incelenebileceğini tartışacaktır. Bu öğelerin her birinin incelenmesiyle de bu iletişim sonucunda ulaşılan alımlamanın ve bu alımlama gibi eserin de postmodern karakterinin anlaşılması sağlanacaktır. Anahtar Kelimeler: Alımlama Estetiği, Postmodernizm, İroni, Yapısöküm, Parodi, Etkin Okur