Evlilik tutumunun duygusal öz-yeterlik ve çatışma eylem stilleri açısından yordanması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASLI HACIOĞLU
Danışman: Fatma Ebru İkiz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın temel amacı, evli veya boşanmış bireylerin evlilik tutumu düzeylerinin onların duygusal öz-yeterlik düzeyi ve çatışma eylem stili üzerindeki yordayıcı etkisinin incelenmesidir. Araştırma kapsamında evli veya boşanmış bireylerin cinsiyet, yaş, eğitim durumu, medeni durum ve çocuk sahibi olma durumuna göre farklılaşmaların ortaya konulması amaçlanmıştır. Mevcut araştırma kapsamında genel tarama modelinden faydalanılmıştır. Bu araştırmanın evrenini Türkiye genelindeki evli veya boşanmış bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini, evli veya boşanmış 161 kadın ve 42 erkek toplamda 203 kişi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Evlilik Tutumu Ölçeği (ETÖ), Duygusal Öz-Yeterlik Ölçeği (DÖYÖ), Çatışma Eylem Stilleri Ölçeği (ÇESÖ) ve araştırmacı tarafından katılımcıların sosyodemografik özelliklerini öğrenmek amacıyla geliştirilmiş kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 24.0 programı aracılığı ile gerçekleştirilmiş, Bağımsız İki Örneklem T Testi ve Tek Yönlü ANOVA, korelasyon analizi için Pearson Korelasyon tekniği ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada istatistiksel anlamlılık düzeyi 0.05 (p<0.05)tir. Araştırmadan elde edilen bulgular incelendiğinde, boşanmış veya evli kadınların duyguları anlama öz-yeterliği puanlarının, boşanmış veya evli erkeklerin duyguları anlama öz-yeterliği puanlarından daha yüksek olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları medeni duruma göre incelendiğinde, boşanmış bireylerin evlilik tutumu puanı evli bireylerin evlilik tutumu puanından daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Boşanmış bireylerin evli bireylere göre karşı koyucu çatışma eylem stili puanının daha yüksek olduğu bulgusu elde edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, bireylerin duygusal öz-yeterlik puanları ile zorlayıcı çatışma eylem stili, kolaylaştırıcı çatışma eylem stili, uzlaştırmacı çatışma eylem stili ve karşı koyucu çatışma eylem stili puanları ile pozitif yönde anlamlı bir ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Duygusal öz-yeterliğin alt boyutu olan duyguları düzenleme puanları ile zorlayıcı çatışma eylem stili, kolaylaştırıcı çatışma eylem stili, uzlaştırmacı çatışma eylem stili ve karşı koyucu çatışma eylem stili puanları arasından pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Duygusal öz-yeterliğin alt boyutlarından bir diğeri olan duyguları düşünceyi destekleyici olarak kullanma puanları ile kaçınmacı çatışma eylem stili, zorlayıcı çatışma eylem stili, kolaylaştırıcı çatışma eylem stili, uzlaştırmacı çatışma eylem stili ve karşı koyucu çatışma eylem stili puanları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Duygusal öz-yeterliğin alt boyutlarından olan duyguları anlama puanı ile zorlayıcı çatışma eylem stili, kolaylaştırıcı çatışma eylem stili, uzlaştırmacı çatışma eylem stili ve karşı koyucu çatışma eylem stili puanları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Duygusal öz-yeterliğin alt boyutu olan duyguları algılama puanları ile zorlayıcı çatışma eylem stili, kolaylaştırıcı çatışma eylem stili, uzlaştırmacı çatışma eylem stili ve karşı koyucu çatışma eylem stili arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, evli veya boşanmış bireylerin evlilik tutumu puanları ile evli veya boşanmış bireylerin duygusal öz-yeterlik ve alt boyutları olan duyguları düzenleme ve duyguları düşünceyi destekleyici olarak kullanma puanları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları incelendiğinde, kolaylaştırıcı çatışma eylem stilinin evlilik tutumu üzerinde negatif yönde yordadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Karşı koyucu çatışma eylem stilinin bireyin evlilik tutumunu olumlu yönde yordadığı bulgusu elde edilmiştir. Sonuçlar incelendiğinde, çatışma eylem stillerinin evlilik tutumundaki değişimin yaklaşık %12'sini açıkladığını ortaya koymaktadır. Modele göre, kolaylaştırıcı çatışma eylem stili bireyin evlilik tutumunda olumsuz yönde düşüşe; karşı koyucu çatışma eylem stili kişinin evlilik tutumunda olumlu artışa neden olmaktadır.