Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OKAN BAL
Danışman: NİLGÜN ÖZÇAKAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:KOAH hava akımı kısıtlanması ve solunumsal semptomlarla karakterize yaygın, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır. Türkiye' de KOAH prevalansı 40 yaş üstü bireylerde %19 olarak bulunmuştur. KOAH gelişimi için tüm dünyada en yaygın görülen risk faktörü tütün kullanımıdır. İçilen sigara miktarı ile akciğer fonksiyonlarındaki kayıp arasında güçlü bir ilişki bulunmaktadır. Hastalık algısının duygusal ve bilişsel bileşenleri, tedaviye uyum ve egzersiz gibi davranış kalıplarını etkileyebilir. KOAH hastalarının hastalıklarına bağlı meydana gelen duygusal değişimleri yoğun bir şekilde algıladıkları, hastalıkları üzerinde kontrollerinin çok az olduğuna ve hastalıklarının hayatları boyunca sürecek olduğuna inandıkları ve hastalık algılarının düşük düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmanın amacı KOAH hastalarının sigara kullanma ve bırakma durumlarının hastalık algısı ile ilişkisini ortaya koymaktır. Yöntem Kesitsel analitik olarak yapılan çalışmamızda evreni Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezlerine kayıtlı KOAH ICD-10 J44 ve alt kırılım tanı kodları eklenmiş 194 kişi oluşturmaktadır. Sonuçların güvenilirliği açısından hedef nüfusun tamamına ulaşılması planlanmıştır. Çalışmada sosyodemografik veri formu, mMRC dispne skoru, CAT KOAH değerlendirme testi, hastalık algısı ölçeği, fagerström nikotin bağımlılık testi kullanılmıştır. Katılımcılara telefonla ulaşılarak anket formu uygulanmıştır. Bulgular Katılımcıların %46,6' sı kadın, %53,4' ü erkektir. Yaş ortalaması 61,89' dur ve katılımcıların %64,4' ü evlidir. Katılımcıların %56,8' i ilköğretim mezunudur ve %79,7' si çalışmayan/emekli gruptan oluşmaktadır. %68,6' sının ek kronik hastalığı vardır. Katılımcıların %35,6' sı hala sigara içmekte, %40,7' si sigarayı bırakmıştır. Paket/yıl ortalaması 34,27' dir. Tanı aldıkları yıl ortalaması 8,65' tir. Son 1 yıl içinde alevlenme geçiren veya KOAH sebebiyle hastane yatışı olan katılımcı yoktur. Katılımcıların %61,8' inin mMRC puanı 2 ve üzerindedir. KOAH birleşik değerlendirme sistemine göre %70,3' ü B grubunda yer almaktadır. Katılımcıların sigara kullanım durumlarına göre hastalık algısı ölçeği alt boyutları puan ortalamaları değerlendirildiğinde; sonuçlar ve tedavi kontrolü alt boyut puan ortalamaları sigara kullanmayanlarda daha yüksek (p<0,001), süre (döngüsel) alt boyutu puan ortalaması ise aktif sigara kullananlarda daha yüksek (p=0,022) bulunmuştur. Sonuç Aktif sigara içicisi olan KOAH hastaları, sigara kullanmayan gruba göre hastalığını daha döngüsel olarak değişken bir süreç olarak algılamaktadır. Sigara kullanmayan grup tedavisi üzerindeki kontrolünü daha yüksek görmekte ve hastalığının sonuçlarını daha şiddetli algılamaktadır.